Najtrudniejsze drogi wspinaczkowe na świecie

Celem artykułu jest prezentacja najtrudniejszych dróg wspinaczkowych na świecie, rejonów w których się znajdują oraz pogromców tego, co obecnie we wspinaczce sportowej najtrudniejsze. Artykuł porusza również kwestię wycen oraz związanych z nimi nieścisłości. Data aktualizacji artykułu: 13 marzec 2018.

 

Poziom pokonywanych trudności we wspinaczce sportowej stale rośnie. Coraz więcej ludzi wchodzi do elitarnego grona wspinaczy pokonujących 9a+, a mityczny jeszcze do niedawna stopień 9a, ma już na swoim koncie bardzo wielu pogromców (w tym ponad 10 Polaków). Trudne drogi padają w coraz młodszym wieku (dla przykładu Ashima Shiraishi pokonała drogę Ciudad des Dios, cenioną na 9a/a+, w wieku 13 lat) oraz w coraz lepszym stylu (Alex Megos jako pierwszy w historii pokonał drogę w stopniu 9a w stylu OS, a Adam Ondra ma na swoim koncie już trzy drogi za 9a pokonane w tym stylu). W 2012 roku powstaje pierwsze 9b+ a w 2017 roku 9c! W 2018 roku pada pierwsze 9a+ w stylu flash. Rośnie też ilość osób, które pokonały 9b. Jest w tym gronie nawet jedna kobieta - Angela Eiter z drogą La Planta de Shiva. Poza Adamem Ondrą i Chrisem Sharmą, żaden ze wspinaczy nie ma jednak na swoim koncie drogi o trudności większej niż 9b.

 

Adam Ondra w dolnym cruxie La Dura Dura, najtrudniejszej, zweryfikowanej jakimkolwiek powtórzeniem drogi na świecie (fot. Bernardo Gimenez, źródło: eveningsends.com)

 

Trudność dróg ujętych w niniejszym artykule, podana została w skali francuskiej. Skala francuska, zwana inaczej sportową, jest obecnie najpopularniejszą skalą wspinaczkową, do której odnosi się inne skale, zwłaszcza w kontekście dróg sportowych (czyli dróg ubezpieczonych w stałe punkty przelotowe).

Do opisu trudności drogi wspinaczkowej skala ta używa cyfry (obecnie od 1-9) w połączeniu z literą (a, b lub c), tworząc rosnącą w logiczny sposób drabinę wspinaczkowych trudności, np. 6a, 7b czy 8c. Stopnie 1 i 2 spotykane są w przypadku dróg sportowych bardzo rzadko, dodatkowo nie wyróżnia się wśród nich podstopni dodających litery. W przypadku 3ciego stopnia trudności spotkać już można doprecyzowanie w postaci litery a, b lub c. Tak sprecyzowana skala, jest do 5ego stopnia trudności (włącznie) bardzo podobna do skali Kurtyki i skali UIAA, używanych w Polsce najczęściej. I tak np. 5a to "nasze" V-, 5b to V a 5c to V+. Od 6ego stopnia zaczynają się pewne rozbieżności, a także zmienia się lekko sposób opisu trudności w skali francuskiej. 6a to "nasze" VI, a "nasze" VI+ to francuskie 6a+. Od stopnia 6a wzwyż, dodawane są „+” pomiędzy poszczególnymi stopniami opisywanymi cyfrą i literą, w następującym porządku: 6a, 6a+, 6b, 6b+ itd. Powyżej stopnia 6a+ skala francuska rozwija się skokowo, w dalszym ciągu w sposób łatwo porównywalny do skali polskiej (z nielicznymi wyjątkami dotyczącymi głównie stopni 7b+ i 7c).

Przybliżone porównanie skali francuskiej do innych popularnych skal, ukazuje poniższa tabela:

 

Brytyjska
skala E

USA Yosemite
Decimal System

Skala UIAA
(tatrzańska)

Skala Kurtyki
(krakowska, polska)

Skala sportowa
(francuska)

  5.10a VI+ VI 6a
E2 5c 5.10b VII- VI+ 6a+
  5.10c VII VI.1 6b
E3 5c+ 5.10d VII+ VI.1+ 6b+
  5.11a VII+/VIII- VI.2 6c
E4 6a+ 5.11 b/c VIII- VI.2+ 6c+
  5.11d VIII VI.3 7a
E5 6b 5.12a VIII/VIII+ VI.3+ 7a+
  5.12b VIII+ VI.4 7b
E6 6b+ 5.12c IX- VI.4/4+-VI.4+ 7b+
  5.12d IX VI.4+-VI.4+/VI.5 7c
  5.13a IX/IX+ VI.5 7c+
E7 6c+ 5.13b IX+ VI.5+ 8a
  5.13c X- VI.5+/6 8a+
E8 7a 5.13d X VI.6 8b
  5.14a X+ VI.6+ 8b+
E9 7a+ 5.14b XI- VI.7 8c
  5.14c XI-/XI VI.7+ 8c+
E10 7b 5.14d XI VI.8 9a
  5.15a XI+ VI.8+? 9a+
  5.15b     9b
        9b+

 

Skala francuska używana jest również do określenia trudności bulderów oraz bulderowych odcinków dróg sportowych, dlatego czasami można spotkać się z opisem trudności charakterystycznym dla skali francuskiej, np. symbolem 8a, ale z dopiskiem Fb (np. 8a Fb). Fb to skrót od nazwy Fontainebleau, największego i najbardziej popularnego rejonu bulderowego na świecie. Do określenia trudności bulderów, lub bulderowych odcinków dróg sportowych, zamiast dopisku Fb, częściej zamiast małej litery, po cyfrze występuje wielka - np. 8A.

8a i 8A to zupełnie inna trudność. Różnica między nimi sięga co najmniej jednego stopnia (8a<8A) a rozbieżności te mogą być jeszcze większe w przypadku konkretnych stopni trudności. Gdyby na danej drodze sportowej występował odcinek bulderowy za 8A, cała droga posiadałaby zdecydowanie wyższą wycenę niż 8a. Obecność kilku bulderów na drodze, które trzeba pokonać bez wyraźnego odpoczynku, również może skutkować dużo wyższą wyceną drogi w stosunku do wycen poszczególnych jej bulderów.

 

Alex Megos na bulderze Lucid Dreaming wycenionym na 8C lub 8c Fb (fot. Ken Etzel, źródło: gripped.com)

 

Krótka historia najwyższych stopni trudności

Przez długi czas uważano, że pierwsza droga przeliczalna na francuskie 9a powstała w lasach Frankenjury (Niemcy) w 1991 roku. Otworzył ją Wolfgang Güllich i nazwał Action Directe, proponując początkowo nieco niższą wycenę. Ostatecznie stanęło na 9a. O charakterze, powadze i częściowo historii drogi, opowiada film z serii Climbing Classics Mammuta.

Obecnie jednak, za pierwsze 9a uchodzi Hubble w Raven Tor (Peak District, Wielka Brytania), które zostało otwarte w 1990 roku przez Bena Moona. Jest to przy okazji pierwsza droga na świecie wyceniona pierwotnie na 8c+. Po serii brytyjskich powtórzeń dokonanych przez Malcolma Smitha, Johna Gaskinsa, Steve'a Dunninga, Richarda Simpsona i Steve'a McClure, wielu mocnych zawodników takich jak: Adam Ondra, Dave Graham czy Sean McColl mierzyło się z linią bez powodzenia. Wtedy już pojawiły się spekulacje, że linia może mieć więcej niż 8c+.

 

Wolfgang Güllich na Action Directe na Waldkopf Turm (fot. Gerd Heidorn, źródło: adrex.com)

 

Kolejne powtórzenia Hubble odnotowano dopiero po 7 latach, czyli w 2016 roku. Sztuka ta udała się Alexowi Megosowi, a później w tym samym roku również Williamowi Bosi, który potwierdził względnie ugruntowaną już wycenę 9a. Alex Megos w wywiadzie dla ukclimbing, na pytanie czy mógłby porównać Hubble do Action Directe, odpowiada że nie jest to możliwe. Trudnością na Action Directe jest 16 ruchów a na Hubble tylko 4, jak na bulderze - nie drodze. Wyceniając bulder z Hubble w skali Fb, kształtował by się w okolicach 8B/B+. Każdy z tych 4 ruchów jest trudniejszy niż jakikolwiek na Action Directe. Wg. Alexa, Action Directe jest mimo tego trudniejsze. dodaje również, że dla jednych jest to 9a, dla innych nie, ale są też osoby dla których droga jest niemożliwa do przejścia, mimo tego że są na poziomie 9a. Bulder za 8B/B+ zajmuje zazwyczaj więcej czasu niż droga za 9a. Hubble padło w 12stej próbie, czyli stosunkowo szybko, mniej więcej tyle co harde w swej wycenie drogi za 8c+ na Frankenjurze, o czym Alex wspomina w innym wywiadzie, który swoją drogą warto przeczytać :) Nie dotyczy to jednak dróg w stopniu 8c+ czy 9a poza Frankenjurą, bo wiele pokonanych przez Alexa dróg za 9a czy nawet 9a+, padło w znacznie mniejszej ilości prób. Film z przejścia Hubble po kliknięciu w link.

 

Alex Megos na Hubble w Raven Tor (fot. Dave Heaton, źródło: ukclimbing.com)

 

W 1996 roku Alex Huber Otwiera drogę Open Air w austriackim Schleier Wasserfall i wycenia ją na 9a. Drogę otrzymuje pierwsze powtórzenie dopiero w 2008 roku. Adam Ondra, któremu udało się tego dokonać, zasugerował podwyższenie wyceny do 9a+. Open Air jest więc prawdopodobnie pierwszym 9a+ na świecie.

Wycenę 9b, po raz pierwszy zaproponował w 1995 Fred Rouhling dla swojej nowej drogi, którą nazwał Akira. Wiążą się z nią liczne kontrowersje i nie została ona ostatecznie przyjęta w środowisku wspinaczkowym jako pierwsze 9b. Jeszcze większe kontrowersje dotyczą drogi Chilam Balam, dla której Bernabé Fernández w 2003 roku zaproponował 9b+. W 2011 roku droga doczekała się pierwszego powtórzenia. Po przejściu Adam Ondra zasugerował łatwe 9b. Po tym przejściu, można by było uznać Chilam Balam za pierwsze zweryfikowane 9b, gdyby nie fakt, że w 2015 roku drogę powtórzyło kilku mocnych wspinaczy, z których większość zasugerowała obniżenie do 9a+/b. Pierwszą, nie zakwestionowaną do tej pory 9b, jest więc otwarta przez Chrisa Sharmę Jumbo Love w 2008 roku (w 2015 Jumbo Love powtórzył Ethan Pringle).

 

Edu Marin na Chillam Balam w Villanueva del Rosario (fot. David Munilla, źródło: edumarin.blogspot.com)

 

We wspinaczce sportowej XXI wieku, na pierwszy plan wysuwają się dwie postacie, dzięki którym powstała większość dróg wspinaczkowych z najwyższych przedziałów trudności. Pierwszą jest Amerykanin Chris Sharma (rocznik 1981), który długo był na topie i za bardzo nikt nie był w stanie zbliżyć się do niego ilością wspinaczkowych osiągnięć. Dopiero Czech Adam Ondra (rocznik 1993), określany mianem cudownego dziecka, dorównał Sharmie i w końcu wyprzedził go w pokonywanych skalnych ekstremach. Obecnie mimo wielu mocnych wspinaczy, jak np. wspomniany wyżej Alex Megos, Adam Ondra wydaje się być absolutnie najlepszym wspinaczem, o tyle lepszym od pozostałych topowych ekstremalistów, że wydaje się że ten stan przez długi czas się nie zmieni.

 

Chris Sharma i Adam Ondra pod La dura Dura w Olianie (fot. Bernardo Giménez, źródło: bernardogimenez.blogspot.com)

 

I tak, to właśnie Adam Ondra przełamał dwie kolejne bariery trudności i zaproponował w 2012 roku 9b+ a potem w 2017 - 9c, najwyższy obecnie stopień trudności we wspinaczce sportowej.

 

Change i Silence - pierwsze 9b+ i 9c na świecie - obie w norweskim Flatanger

Flatanger to rejon wspinaczkowy, znany przede wszystkim z niesamowitych granitowych formacji oraz wielkich jaskiń. Szczególnie znana jest jaskinia Hanshallaren, w której od kilku lat powstają coraz to trudniejsze, kilkudziesięciometrowe wspinaczkowe ekstremy. Więcej na temat rejonu można przeczytać w bardzo ciekawym wywiadzie, którego dla wspinanie.pl udzielił Piotr Schab. W lipcu 2012 roku, w wysokiej na 150m jaskini (100m przewieszenia) pojawia się Adam Ondra. Poza odhaczeniem w stylu OS dwóch tamtejszych 8c+ (Eye of Odine oraz Nordic Flower), otworzył Thor’s Hammer za 9a+, stanowiące połączenie dwóch odcinków wielowyciągowego projektu Magnusa Mitboe. Thor’s Hammer powtórzyli Alex Megos, Jakob Schubert, Daniel Woods, Ethan Prongle i Dave Graham (wszyscy w 2015 roku), rok później Domen Škofic, Sachi Amma i Seb Bouin oraz w 2017 roku Piotr Schab (film z przejścia). Stosując łatwiejsze patenty znalezione przez poprzednich powtarzających, Seb Bouin oraz Magnus Mitboe zasugerowali obniżenie wyceny. Do końca wakacji 2012 roku, Ondra poprowadził jeszcze jedną 8c+ w stylu OS (Muy Verdes) a także pierwszy wyciąg swojego projektu o nazwie Change. Ten 20sto metrowy odcinek otrzymał wycenę 9a+/b. Pierwsze 12 metrów to wspinanie o trudnościach 8b przechodzące w 6-cio ruchowy, bulderowy crux za 8B+.

 

Daniel Woods na Thor’s Hammer we Flatanger (fot. Courtney Woods, źródło: wspinanie.pl)

 

4ego października 2012 roku, Adamowi udało się poprowadzić oba wyciągi The Change, czyli ok. 50 metrów wspinania. Po pierwszej, bulderowej części droga przechodzi w 6cio metrowy crux i wytrzymałościowo-siłowe wspinanie za około 8b+. Całość to połączenie pierwszego odcinka za 9a+/b z drugim, cenionym przez Ondrę na 9a. Przed otwarciem drogi, Ondra miał na swoim koncie 5 dróg wycenionych na 9b. Zaproponowana przez niego wycena wydaje się więc mieć silne podstawy. Cały proces, który doprowadził do poprowadzenia drogi dokumentuje film The Change, którego fragment zawierający finalne przejście zobaczyć można po kliknięciu w link.

 

Adam Ondra na ostatnim trudnym ruchu the Change (fot. Petr Pavlicek, źródło: bernartwood.cz)

 

Rok później Ondra wraca do Flatanger i otwiera kolejny ekstrem - Iron Curtain. Poza tym pada oczywiście wiele mocnych przejść, w tym autorskich, i to w wielu różnych rejonach. Powstałą w sierpniu 2013 roku Iron Curtain wycenia na 9b a niecałe trzy tygodnie później udaje mu się otworzyć kolejny projekt. Mowa o drodze Move, którą to stanowi 55 metrów wspinania z mocną końcówką. Droga została wyceniona na 9b/b+, z zastrzeżeniem że równie dobrze może to być trudne 9b. Więcej o drodze opowiada autor na filmie.

 

Adam Ondra na the Move (fot. Claudia Ziegler, źródło: claudiaziegler.com)

 

We wrześniu tego samego roku, Ondra otwiera w Norwegii Kangaroo’s Limb i Hell Racer (obie za 9a+). Kangaroo’s Limb znajduje się we Flatanger, tam gdzie reszta jego norweskich ekstremów. Stanowi część nieotwartego jeszcze projektu, z którego Kangaroo’s ucieka w lewo przed kluczowym strzałem, który Ondra jest w stanie ledwo zrobić z miejsca. W maju 2016 roku, Kangaroo's Limb otrzymuje pierwsze powtórzenie za sprawą Jakoba Schoberta. Hell Racer to z kolei trudny bulder przechodzący w ciągową końcówkę. Droga znajduje się w Hell, jednym z najlepszych rejonów sportowych w kraju.

 

Jakob Schobert na Kangaroo's Limb (fot. Elias Holzknecht, źródło: wspinanie.pl)

Następnie w jaskini Hanshallaren, w 2016 roku powstaje 120 Degrees. Rok wcześniej, Adam Ondra obił projekt o roboczej nazwie Inverted Roof i domniemywanych trudnościach 9b. Na Trudności drogi składa się bulder w dachu, poprzedzony dojściem za trudne 8a+. Wymagające przeniesienie nóg i krzywy ruch w dół z podhaczonymi palcami u nogi, to opis kluczowych ruchów. Ostatecznie Ondra postawił przy drodze 9a+ oraz 3 gwiazdki, jak przy wszystkich swoich najtrudniejszych realizacjach we Flatanger. Podczas prac nad Project Hard, potencjalnym jeszcze wtedy 9c, w 2017 Ondra otwiera kombinację o nazwie Move Hard. Nowość łączy drogę Move z drugim cruxem projektu. Udało mu się również przejść w ciągu sporą część docelowego projektu, którą wycenił na 9b+ i ochrzcił swoją najtrudniejszą droga do tamtej pory, ale... Ale zostało jeszcze dołożenie pierwszych 20 metrów, żeby przejść całą linię...

W końcu, 3 września 2017, Czech pokonuje główny projekt - Project Hard - i powstaje pierwsze 9c na świecie. Silence, bo tak została nazwana linia, to 45 metrów trudnego wspinania z kilkoma cruxami. Po 20 metrach za 8b, czeka wymagający rest z podhaczeniem kolana. Następnie 5 metrów to zgięcia po klamach, doprowadzające do pierwszego cruxa - bulderu za 8C - 10cio ruchowej sekwencji pokonywanej nogami do przodu. Następnie wchodzi się w drugi crux - 4ro ruchowy bulder za 8B i po lekkim reście trzeci, tym razem łatwiejszy, bo "tylko" za 7C, ale loteryjny przez połączenie podchwytów z wyjeżdżającymi stopniami. Więcej na temat charakteru drogi ukazuje film z przejścia, oraz wywiad, którego Ondra udzielił dla magazynu Rock and Ice.

 

Adam Ondra na Silence (fot. Pavel Blažek, źródło: rockandice.com)

 

Jeszcze we wrześniu 2017 roku, Ondra otworzył drugi wyciąg drogi Thor's Hammer. Thor's Hammer II o wycenie 9a+ (z dopiskiem hard), to 30 metrów wspinania z 3ma trudnymi bulderami w dużej ekspozycji. Połączenie pierwszego i drugiego wyciągu Thor's Hammer dałoby w sumie ok. 80 metrów wspinania i trudność ok. 9b+. Poza tym, Ondra zostawia we Flatanger kilka innych, ekstremalnych projektów. Poza Kangaroo Dyno (ok. 9b), którego łatwiejszą wersje stanowi wspomniana już wcześniej droga Kangaroo's Limb, w jaskini Hanshallaren znajduje się jeszcze projekt Exchange (wariant do The Change) - ok. 9b+ i dwa trudniejsze projekty, oba potencjalnie za 9c.

 

La Dura Dura w Olianie

Ze wszystkich opisywanych w tym opracowaniu dróg wspinaczkowych, większość znajduje się w Hiszpanii. Mimo tego, że ekstremy otwierane są obecnie w bardzo wielu miejscach globu, to właśnie w Hiszpanii powstało najwięcej ekstremalnie trudnych dróg wspinaczkowych. Stała się ona też mekką wspinaczy z całego świata. Wielu z nich, w tym swego czasu również Chris Sharma, przeprowadziło się w okolice najpopularniejszych hiszpańskich rejonów wspinaczkowych.

 

Oliana (fot. Andrea Polo, źródło: andreapolo81.wordpress.com)

 

Oliana, w której znajduje się najtrudniejsza z 3ech istniejących obecnie dróg za 9b+, to wapienny mur skalny z wieloma trudnymi i ekstremalnie trudnymi liniami. Znajduje się w Katalonii, ok. 150 km na północ od Barcelony. Droga, o której mowa, to La Dura Dura, którą znalazł i obił Chris Sharma w 2011 roku. Rok później trwały już zaawansowane próby prowadzenia, podejmowane na zmianę z Adamem Ondrą. Jak to wyglądało, a także jakie są specyficzne różnice między dwójką najlepszych wspinaczy na świecie, ukazuje jeden z filmów wchodzących w skład Reel Rock Tour 7.

 

Chris Sharma na La Dura Dura (fot. bigupproductions źródło: youtube.com )

 

W końcu, w lutym 2013 roku, Adam Ondra wpina się do łańcucha zjazdowego La Dura Dura, po 40stu metrach wymagającego wspinania. Droga składa się z pierwszego, najtrudniejszego 10cio metrowego odcinka o trudności ok. 9b/b+, który po reście ze słabym klinowaniem kolana przechodzi w kolejny 10cio metrowy odcinek, tym razem za 8c+. W połowie drogi czeka dobry rest a po nim 20sto metrowy odcinek za 8b. Praca nad drogą kosztowała Ondrę 9 tygodni (dla porównania na the Change spędził 5 tygodni). Wg. niego inni wspinacze mogli by odczuć podobne trudności na La Dura Dura i the Change, dla niego jednak ta pierwsza jest zdecydowanie trudniejsza. Poza wyraźną różnicą w czasie poświęconym na przejście jednej i drugiej drogi, warto dodać, że podczas prób na La Dura Dura Ondra czuł się o wiele silniejszy niż na the Change. Ondra zaproponował 9b+, którą to wycenę potwierdził Sharma, po wpięciu się do łańcucha zjazdowego dwa tygodnie później. Całą historię otwarcia drogi opowiada film La Dura Complete.

 

Próby na drodze w 2009 roku, niedługo po jej obiciu (fot. Boone Speed, źródło: rockandice.com)

 

W tym miejscu warto wspomnieć o pewnej nieścisłości, z jaką mamy do czynienia w przypadku pierwszych przejść. W polskiej nomenklaturze wspinaczkowej przyjęło się, że autorem drogi jest autor pierwszego jej przejścia. Często jest to jednak inna osoba, niż ta która odnalazła linię i przygotowała ją do wspinaczki. Uzasadnione w tym kontekście wydaje się wyraźne rozgraniczenie, kto jest autorem drogi (osoba, która przygotowała linię do wspinaczki), a kto autorem pierwszego przejścia, jeżeli oczywiście nie jest to ta sama osoba. Przygotowanie drogi do wspinaczki wiąże się ze znacznym wysiłkiem i dużą ilością czasu. Nawet jeżeli droga nie wymaga oczyszczenia z roślinności czy kruszyzny, samo wyposażenie jej w stałe punkty asekuracyjne kosztuje mnóstwo pracy. Tym więcej, im dłuższa i bardziej przewieszona jest droga.

Wracając do hiszpańskich ekstremów, w Olianie znajdują się również Chaxi Raxi, Fight or Flight oraz Mamichula (wszystkie za 9b), Papichulo, Pachamama, Power Inverter, Chaxi oraz Joe Mama (wszystkie za 9a+). Chaxi Raxi to projekt Sharmy, który otworzył Ondra. Rzecz miała miejsce w 2011 roku, a sama droga liczy podobnie jak La Dura Dura ok. 40 metrów. W okolicach 2giej wpinki znajduje się bulderowy crux za 8B+, a do łańcucha prowadzi odcinek za 9a/a+ z kilkoma restami. O drodze, w ciekawy sposób opowiada film, uwieczniający również pierwsze jej przejście.

 

Adam Ondra na Chaxi Raxi (fot. Bernardo Gimenez źródło: youtube.com)

 

Fight or Flight, otwarta również w 2011, to 9b posiadające obecnie najwięcej przejść. Otworzył ją Chris Sharma a w 2013 roku powtórzył Adam Ondra, w 2014 Jakob Schobert a w 2015 Sachi Amma. Wszyscy panowie mocno komplementują drogę, a jej charakter można zobaczyć na godnym polecenia filmie wspinaczkowym The Scene, do którego trailera odsyła kliknięcie w link.

 

Jakob Schobert na Fight or Flight (fot. WOODSLAVE productions źródło: woodslave.com)

 

Wracając do wymienionych dróg za 9a+ w Olianie, pierwsza z nich - Papichulo - powstała w 2008 roku i ma co najmniej 17 powtórzeń (Adam Ondra, Ramón Julian Puigblanque, Jakob Schubert, Sachi Amma, Cédric Lachat, Domen Škofic, Jonathan Siegrist, Magnus Midtboe, Mateusz Haładaj, Daniel Woods, Matty Hong, Piotr Schab, Said Belhaj, Klemen Bečan, Patxi Usobiaga, Jon Cardwell oraz Felipe Camargo), w tym dwa polskie (pierwsze polskie przejścia tak trudnej drogi). Papichulo zawdzięcza swoją popularność wyjątkowej urodzie, którą podkreślają wszyscy powtarzający. Jak wygląda droga zobaczyć można na filmie z prac nad przejściem Saida Belhaja a o jej charakterze Mateusz Haładaj wypowiada się następująco:

„Według mnie Papichulo jest po prostu piękną linią, prezentuje się tak dobrze jak Biographie czy La Rambla – to długi ciąg trudności, który zdaje się nie mieć końca. Linia w Olianie ma charakter wybitnie wytrzymałościowy i dlatego wydaje się przystępna dla zawodników z czołówki Pucharu Świata (czyli nie dla mnie)… W Papichulo urzekł mnie przede wszystkim ten solidny ciąg z kilkoma trudnymi miejscami oraz fakt, że droga jest prawie całkowicie naturalna, forsuje długi odcinek estetycznej skały położonej w pięknym miejscu.”

 

Mateusz Haładaj na Papichulo (fot. Manabu Yoneyama, źródło: wspinanie.pl)

 

W 2009 roku, również za sprawą Chrisa Sharmy, powstaje w Olianie Pachamama, 50cio metrowa pompująca i wymagająca psychicznie linia, biegnąca na prawo od Papichulo. Do tej pory drogę powtórzyli prawdopodobnie tylko Sachi Amma, Ramón Julian Puigblanque, Jakob Schobert, Jonathan Siegrist oraz Patxi Usobiaga. Niewielka ilość powtórzeń nie bierze się bynajmniej z mniejszej urody. Powodem jest zdecydowanie większa trudność (mimo tego, że obie drogi znajdują się w obrębie tego samego stopnia trudności). Patxi Usobiaga zaproponował nawet stopień 9a+/b, natomiast Sharma po otwarciu drogi opisał ją w następujący sposób:

„Pierwsza część (w zasadzie 2/3 drogi) to wyczerpujące wspinanie w trudnościach za około 9a+, po małych ściskach i obłych podchwytach. Musiałem cały czas wspinać się w szybkim tempie, bardzo rytmicznie… Pojedyncze ruchy nie są może aż tak trudne, ale wiele razy odpadałem czując się kompletnie spompowany ciągiem. Po tym odcinku jest dobry rest i odcinek za 8b+, może 8c do topu. Tuż przed końcową klamą jest jeszcze płytowy crux po obłych odciągach i bardzo słabych stopniach.”

Jego prace nad drogą uwieczniły kamery BigUp Productions, co zobaczyć można na filmie Progression z 2009 roku. Równie ciekawy film, z prac nad drogą w wykonaniu Jonathana Siegrista, można zobaczyć po kliknięciu w link. W 2017 roku Adam Ondra połączył najlepsze partie Papichulo i Pachamamy. Powstała w ten sposób Mamichula, która omija resty obu dróg i dodaje dodatkowo trudny trawers. Bardzo mocno pompująca propozycja zasługuje wg. Ondry na mocne 9b. Jego przejście zobaczyć można na filmie.

 

Ramón Julian Puigblanque na Pachamama (fot. Eudald Ros, źródło: wspinanie.pl)

 

Rok później, w Olianie powstaje Power Inventer, kolejna 9a+ Sharmy. Tak jak pozostałe jego drogi, ta również posiada bardzo pozytywne opinie powtarzających (prawdopodobnie tylko Adam Ondra, Ramón Julian Puigblanque, Sachi Amma i Jonathan Siegrist). O Power Inverter opowiada na filmie Ramón Julian Puigblanque, autor drugiego powtórzenia.

 

Sachi Amma na Power Inverter (fot. Eddie Gianelloni źródło: outdoorsportsteam.com)

 

Kolejną 9a+, otwiera Adam Ondra w 2011 roku. Mowa o Chaxi, której prostowanie stanowi wspomniane wyżej Chaxi Raxi. Jak to bywa z mocnymi w swej wycenie drogami, ta również nie ma zbyt wielu powtórzeń (prawdopodobnie tylko Chris Sharma, Cédric Lachat i Jonathan Siegrist).

Ostatnia tak trudna droga, powstaje w Olianie w 2016 roku za sprawą Klemena Bečana. Słoweniec pokonał 45cio metrową Joe Mama, obitą przez Joe Kindera. Wpina się do łańcucha po ciężkiej walce i wielu lotach. Próby trwały ok. 3 miesiące, czasami po 5 wstawek dziennie. Fragment pierwszego przejścia drogi, oraz charakter kilku innych linii w Olianie, zobaczyć można na filmie. Do tej pory Joe Mama powtórzyli prawdopodobnie tylko Chris Sharma (film z przejścia), Jakob Schobert oraz Matty Hong.

 

Vasil Vasil – 9b+ w Czechach

W grudniu 2013 roku, Adam Ondra pokonuje swój wieloletni projekt w Sloup (Moravský Kras, Czechy) o nazwie Vasil Vasil. W porównaniu do pozostałych dwóch 9b+, droga jest bardzo krótka – zaledwie 10 metrów. Siedem metrów za 8b doprowadza do bulderowej sekwencji za 8B+ z jednym ruchem za 8B.

 

Adam Ondra na Vasil Vasil (fot. arch. Adam Ondra źródło: climbing.com)

 

Poza Vasil Vasil, Ondra otworzył w Czechach jeszcze dwie drogi, z opisywanego w tym artykule zakresu trudności – Perlorodkę w Holštejn (2011, 9a+) i Predátora w Srbsku (2015, 9a/a+ lub 9a+).

O Perlorodce mówił po przejściu, że jest to niesamowita linia, jedna z najpiękniejszych w Czechach. Do tamtej pory była drogą, która kosztowała go najwięcej czasu, a na jej trudność składa się odcinek za 8a, NHR (no hand rest), bulder za 7C, rest, bulder za 8B+ i wejście na półkę kończące trudności. Charakter drogi najlepiej ukazuje film z przejścia, na którym uwieczniono dodatkowo przejście Xaxid Hostel (9a, Osp) oraz Tanec Kuřátek (9a, Moravský Kras).

 

Adam Ondra na Perlorodce (fot. Petr Pavlíček źródło: vimeo.com)

 

Z kolei Predátor to podobno bardzo ładna, bulderowa droga o długości 18 metrów, z niewycenialnym dla Adama cruxem. Dla całości zaproponował 9a/a+, z komentarzem, że dla nierozciągniętych będzie zdecydowanie trudniejsza. Jak wygląda droga, zobaczyć można na filmie.

 

Adam Ondra na Predátorze (fot. Pavel Zvirze Zvěřina, źródło: wspinanie.pl)

 

Podsumowując, na świecie istnieją obecnie 3 drogi o zweryfikowanej, lub nie zdegradowanej jeszcze wycenie 9b+. Zarówno Adam Ondra jak i Chris Sharma, jedyni wspinacze których nazwiska widnieją przy tych drogach, mają spore doświadczenie (największe ze wszystkich) w stopniu 9b. Pozwala to sądzić, że ich propozycje wycen się utrzymają.

 

Droga

Rejon

Rok otwarcia

Pierwsze przejście

Powtórzenia

Change Flatanger (Norwegia) 2012 Adam Ondra  
La Dura Dura Oliana (Hiszpania) 2013 Adam Ondra Chris Sharma
Vasil Vasil Sloup (Czechy) 2013 Adam Ondra  

 

Poniżej drogi, dla których obowiązuje aktualnie wycena 9b lub 9b/+:

 

Droga

Trudność

Rejon

Rok otwarcia

Pierwsze przejście

Akira 9b? Eaux Claires (Francja) 1995 Fred Rouhling
Ali Hulk (Sit Start Extension) 9b Rodellar (Hiszpania) 2007 Dani Andrada
Delincuente Natural (Extension) 9b Rodellar (Hiszpania) 2008 Dani Andrada
Golpe de Estado 9b Siurana (Hiszpania) 2008 Chris Sharma
Jumbo Love 9b Clark Mountain (USA) 2008 Chris Sharma
Neanderthal 9b Santa Linya (Hiszpania) 2009 Chris Sharma
La Capella 9b Siurana (Hiszpania) 2011 Adam Ondra
Chaxi Raxi 9b Oliana (Hiszpania) 2011 Adam Ondra
First Round First Minute 9b Margalef (Hiszpania) 2011 Chris Sharma
La Planta de Shiva 9b Villanueva del Rosario (Hiszpania) 2011 Adam Ondra
Fight or Flight 9b Oliana (Hiszpania) 2011 Chris Sharma
Stocking the Fire 9b Santa Linya (Hiszpania) 2013 Chris Sharma
Iron Curtain 9b Flatanger (Norwegia) 2013 Adam Ondra
Move 9b/b+ Flatanger (Norwegia) 2013 Adam Ondra
El Bon Combat 9b/b+ Cova de Ocell (Hiszpania) 2015 Chris Sharma
Lapsus 9b Andonno (włochy) 2015 Stephano Ghisolfi
CRS 9b Mollans (Francja) 2015 Adam Ondra
Meiose 9b (9a+?) Charmey (Szwajcaria) 2015 Pirmin Bertle
Fight Club 9b Ravens Crag (Kanada) 2016 Alex Megos
Robin Úd 9b Alternatívna Stena (Słowacja) 2016 Adam Ondra
Queen Line 9b Arco (Włochy) 2017 Adam Ondra
Rainman 9b Malham Cove (Wielka Brytania) 2017 Steve McClure
One Slap 9b Arco (Włochy) 2017 Adam Ondra
Mamichula 9b Oliana (Hiszpania) 2017 Adam Ondra
Eagle 4 9b St. Leger (Francja) 2018 Adam Ondra

 

W następnej części artykułu, opisane zostaną te z nich, o których nie wspomniano wyżej, zaczynając od pierwszej 9b - bardzo kontrowersyjnej i nie uznanej przez sporą część środowiska - Akiry.

 

Akira – pierwsze 9b?

W 1995 roku Fred Rouhling proponuje cyfrę 9b, dla jednej ze swoich dróg - Akiry. Wywołał w ten sposób spore zamieszanie we wspinaczkowym świecie, między innymi przez to, że w tamtym czasie stopień 9a nie był jeszcze zbyt mocno ugruntowany. Powodów jest jednak o wiele więcej. Sama droga znajduje się w zachodniej Francji i biegnie olbrzymim dachem w niewielkiej odległości od ziemi. Pierwsze 20 metrów pokonuje się jako bulder, bez asekuracji. Tylko przechodząc krótką końcówkę, o trudności ok. 8a, asekuruje się liną. Po ogłoszeniu swojego osiągnięcia, prawie wszyscy wspinacze odwrócili się od Rouhlinga. Jedni mówili, że Akira nie może być najtrudniejszą drogą na świecie, inni że to nie ma znaczenia, bo Rouhling w ich mniemaniu i tak jej nie przeszedł. Po latach Rouhling dokonywał dalej mocnych przejść, które miały już swoich świadków. Mając wiele pytań pozostawionych bez odpowiedzi w kontekście Akiry, dwójka amerykańskich wspinaczy/dziennikarzy podjęła próbę rozwiązania starej zagadki. Warto przeczytać ciekawy artykuł, jaki został napisany w wyniku ich "śledztwa".

 

Fred Rouhling podczas pierwszego przejścia projektu Imkanzis w Turcji (fot. Fred Moix, źródło: climberclimbing.tumblr.com)

 

Krążyły pogłoski, że drogi Rouhlinga są tak spreparowane, że tylko on może je przejść z powodu wysokiego wzrostu i bardzo dużej rozpiętości ramion. Inni mówili, że po swoim przejściu Rouhling zaklejał niektóre chwyty. Dodatkowo Akira znajduje się na terenie prywatnym, o utrudnionym obecnie dostępie. Dani Andrada, który próbował przechwytów na drodze twierdzi, że znalazł łatwiejszy patent na miejsce w dachu i że droga może mieć teraz ok. 9a+. Dodatkowo wiele chwytów zostało potraktowanych młotkiem i wg. Andrady w czasach kiedy Rouhling przeszedł Akirę, miała ona prawdopodobnie zaledwie 8c+. Czy Rouhling rzeczywiście przeszedł Akirę czy nie, nie zostało ostatecznie udowodnione. Mimo tego artykuł, do którego link został umieszczony powyżej, prezentuje wiele faktów, które stanowią przeciwwagę dla wielu (wydaje się, że w większości bezpodstawnych) ataków na Rouhlinga.

Fred Rouhling jest również autorem dwóch innych ekstremalnie trudnych dróg. W rejonie Haut Savoie (Francja), otworzył Salamandre (2007) oraz Empreintes (2009), obie wycenione przez niego na 9a+/b (niektóre źródła stawiają przy Salamandre 9b). Salamandre to 32 metry wspinania w przewieszeniu po dziurkach (przeważnie na jeden palec) i krawądkach, które wymaga wykonania trikowych, dynamicznych ruchów. Pracę Freda Rouhlinga nad pierwszym przejściem zobaczyć można na filmie. Po 10ciu latach od otwarcia drogi, pierwszego powtórzenia dokonał Baptiste Dherbilly (film z przejścia). Nie jest jednak w stanie wiele powiedzieć o trudności drogi, ponieważ do tej pory wspinał się tylko po drogach do 8c+. Empreintes z kolei, wymaga dużo siły oraz wykonania kilku trudnych strzałów.

Na YT można znaleźć kompilację ujęć z najmocniejszych dróg Rouhlinga, wśród których znajduje się dodatkowo wiele innych ekstremów, na temat których nie ma zbyt wiele informacji w sieci... Wspomniany film zobaczyć można po kliknięciu w link.

 

Chilam Balam i La Planta de Shiva w Villanueva del Rosario

Villanueva del Rosario to Hiszpański rejon wspinaczkowy w prowincji Malaga (Andaluzja), który zasłynął mocno w 2003 roku drogą Chilam Balam. Dla Chilam Balam autor - Bernabé Fernández – zaproponował nieistniejący do tamtej pory stopień trudności – 9b+!

 

Villanueva del Rosario (fot. David Lopez źródło: youtube.com)

 

Chilam Balam to 80 metrów wytrzymałościowego wspinania w dużym przewieszeniu, z najtrudniejszymi ruchami na końcu. W sumie liczy ok. 400 przechwytów (autorskimi patentami).

 

Bernabé Fernández na Chilam Balam (fot. David Munilla, źródło: dpmclimbing.com)

 

Podobnie jak w przypadku Akiry, wokoło drogi krążyły liczne kontrowersje. Dotyczyły one tego czy Fernández miał prawo zaproponować tak wysoką wycenę, a także czy rzeczywiście drogę poprowadził. Równie liczne kontrowersje związane były z inną drogą Fernándeza, a mianowicie otworzoną kilka lat wcześniej Orujo, dla której zaproponował cyfrę 9a+. Całość zamieszania wokoło obydwu dróg opisuje warty przeczytania artykuł. Dodatkowo więcej o Orujo, można przeczytać na stronie Bernabé Fernándeza.

 

Bernabé Fernández na Orujo, w pierwotnej w wersji za 9a (fot. David Munilla źródło: bernabefernandezescalada.blogspot.com)

 

Swoich sił na Chilam Balam próbowało wielu topowych wspinaczy, jednak przez 8 lat nikomu nie udało się dokonać pierwszego powtórzenia. Dopiero w 2011 roku, drogę poprowadził Adam Ondra (3go dnia prób). Zaproponował wycenę 9b, dodając że może to być dolna granica stopnia 9b, ale na pewno nie 9a+. W wywiadzie dla wspinanie.pl, Ondra opisuje dokładniej charakter Chilam Balam:

"Kluczem do Chilam jest umiejętność dobrego klinowania kolan. Na tej drodze jest prawdopodobnie dziesięć no hand restów. W niektórych miejscach odpoczywasz kilka sekund, w innych pół minuty. W miejscach restowych możesz się nieźle zregenerować, ale musisz pamiętać też o tym, ile metrów masz już za sobą. Tak więc po takim reście i tak cię pompuje już po kilku ruchach."

"Pomimo możliwości klinowania kolan trudności są rozłożone równomiernie. Można opisać drogę jako 8c+ przechodzące w 8c, które następnie przechodzi w kolejny odcinek 8c. Jednak cruxem jest ostatnie 14 przechwytów. Jeżeli by ich nie było, droga miałaby nie więcej niż 9a/a+."

 

Adam Ondra na Chilam Balam (fot. Bernardo Gimenez źródło: vimeo.com)

 

Niewiele ponad tydzień od prowadzenia Chilam Balam, Ondra otwiera w Villanueva del Rosario kolejną 9b – La Planta de Shiva. Czyszczenie i próbowanie drogi zajęło mu 7 dni a sam proces prowadzenia i ciągowy charakter 45cio metrowej drogi, dobrze ukazuje film z przejścia, zawierający również przejście Chilam Balam. W styczniu 2016 roku La Planta de Shiva powtórzył Jakob Schobert (filmowa historia przejścia po kliknięciu w link) i odczuł jako trudniejszą niż swoje pierwsze 9b – Fight or Flight w Olianie. W 2017 roku drogę prowadzi również Angela Eiter, pokonując jako pierwsza kobieta w historii drogę o takiej trudności. Krótką historię przejścia zobaczyć można na filmie.

 

Adam i jego ojciec Miroslav pod La Planta de Shiva (źródło: novebi.ning.com)

 

Wracając do Chilam Balam, kolejne powtórzenia miały miejsce dopiero w 2015 roku, i to aż 3 - Sébastien Bouin, Dani Andrada i Edu Marin. Bouin i Marin zasugerowali wycenę 9a+/b, natomiast Andrada mocne 9a+ lub 9a+/b, co jest bardzo ciekawe ze względu na fakt, że w sumie poświęcił drodze ponad 60 dni.

Chilam Balam w całej okazałości, zobaczyć można również na filmie z przejścia Daniego Andrady i Edu Marina.

 

Rodellar i jego specyficzne ekstremy

Rodellar to jeden z najpopularniejszych hiszpańskich rejonów, a co za tym idzie jeden z najbardziej obleganych. Jest to miejsce niesamowite ze względu na ilość i urodę wspinaczkowych dróg, ale też panujący tam niepowtarzalny klimat. Wśród szerokiego zakresu trudności dróg, te najtrudniejsze posiadają bardzo specyficzny charakter. Ali Hulk Sit Start, Ali Hulk Extension (obie za 9a+), Ali Hulk Extension Sit Start oraz Delincuente Natural Extension (obie za 9b) to najtrudniejsze drogi w Rodellarze.

 

Magnus Mitboe podczas prób na Ali Huk Extension Sit Start (fot. arch. Magnus Mitboe źródło: magnusmitboe.com)

 

Wszystkie wymienione drogi otwarte zostały w latach 2006-2008 i wszystkie znajdują się w jaskini Ali Baba. Wszystkie też są autorstwa Daniego Andrady oraz stanowią kombinację innych, otwartych wcześniej dróg.

 

Jaskinia Ali Baba w Rodellarze (źródło: filipbabicz.com)

 

Ali Hulk w wersji SD oraz w wersji Extension posiadają w sumie kilka powtórzeń. Ali Hulk Sit Start Extension powtórzył do tej pory prawdopodobnie tylko Magnus Mitboe w 2010 roku a Delincuente Natural Extension nie posiada żadnych odnotowanych powtórzeń. Bulderowy charakter wspinaczki w jaskini Ali Baba zobaczyć można na filmie z przejścia jednej z wymienionych kombinacji.

 

Dmitry Sharafutdinov na Ali Hulk Extension (źródło: loopclimb.blogspot.com)

 

Dodatkowo w 2017 roku powstały dwie nowe drogi, których trudności mogą sięgać stopnia 9a+. W czerwcu 2017 roku, Daniel Fuertes otwiera w Rodellarze No Pain no Game. Proces przejścia tej niesamowitej linii kosztował Hiszpana wiele lat pracy. Jest to pierwsza 9a+ w jego dorobku - wcześniej pokonał 10 dróg za 9a. O drodze i o jej ciekawym autorze, można dowiedzieć się więcej z filmu Davida Lópeza po kliknięciu w link.

 

Daniel Fuertes na No pain no Game (fot. David López źródło: wspinanie.pl)

 

Miesiąc później, również w Rodellarze, Dani Andrada otwiera De Batre Mon Coeur S’est Arrêté. Droga o charakterze wytrzymałościowo-siłowym posiada kilka miejsc bulderowych i sporą długość - 50 metrów. Propozycja Hiszpana to 9a+ lub 9a/a+.

 

Jumbo Love w Clark Mountain

W 2008 roku, Chris Sharma otwiera swoją pierwszą 9b a zarazem pierwszą i jedyną tak trudną drogę w Stanach Zjednoczonych. Jumbo Love to 70cio metrowa, przewieszona droga znajdująca się w rejonie Clark Mountain, nad którą Sharma pracował miesiącami. Oglądając film King Lines z 2007 roku ciężko oderwać wzrok od widowiskowych prób Sharmy, zakończonych długimi lotami - właśnie na Jumbo Love. Na drogę składa się 20to metrowy odcinek za 7c, przechodzący w mocno przewieszony (50cio stopniowy), 30to metrowy siłowy odcinek za 8c+ i łatwiejsza końcówka za 8a+/b. Dwa lata później na filmie tej samej wytwórni (BigUp Productions) o tytule Progression, zobaczyć już można było udaną próbę przejścia.

 

Chris Sharma na Jumbo Love (fot. bigupproductions źródło: rirockclimbing.blogspot.com)

 

Przez 7 lat Jumbo Love pozostawało bez powtórzenia. Dopiero w maju 2015, Ethan Pringle, który wstawiał się już w drogę kiedy ta była jeszcze projektem, zakończył swoją wieloletnią batalię dokonując pierwszego powtórzenia. Prace Ethana nad drogą zobaczyć można na filmie.

 

Ethan Pringle na Jumbo Love (fot. Adam Sanders, źródło: wspinanie.pl)

 

Golpe de Estado i La Capella w Siuranie

3 miesiące po otwarciu Jumbo Love, Chris Sharma pokonuje kolejną autorską linię wycenioną na 9b. Tym razem w Hiszpanii, w Siuranie. Siurana znajduje się ok. 150 km na zachód od Barcelony i oferuje zróżnicowane wspinanie w pomarańczowym wapieniu bardzo dobrej jakości. Przeważają tu lekkie przewieszenia i pionowe płyty, głównie po dziurkach i krawądkach. Mimo tego w Siuranie znaleźć też można krótsze siłowe drogi, duże przewieszenia i charakterystyczne dla „westowych” rejonów kaloryfery. Wracając do Golpe de Estado, jest to prostowanie Estado Critico (droga Ramóna Juliána Puigblanque z 2004 roku, znana z pierwszego OS na drodze o trudności 9a), dodające siłowy start, który sam w sobie mógłby mieć 9a/a+ (lub nawet 9a+). Po bulderowym początku zostaje jeszcze ciąg trudności za ok. 8c+.

 

Sektor El Pati w Siuranie, w którym znajduje się Golpe de Estado (źródło: novebi.ning.com)

 

Dwa lata później, pod drogą pojawił się Adam Ondra i po mniej więcej dwóch tygodniach prób pokonał swoją pierwszą drogę w tym stopniu. Sharma otworzył Golpe de Estado przed obrywem na Estado Critico, które wyceniane było wtedy na 8c+ lub 8c+/9a. Ondra pokonał drogę po obrywie, a w odpowiedzi na pytanie dotyczące charakteru drogi, zadane przez serwis wspinanie.pl, odpowiada następująco:

„Golpe de estado to fantastyczna, 40-metrowa linia sektora El Pati w Siuranie. Niektóre chwyty musiały zostać wzmocnione betonem. Drogę można podzielić na dwie części. Pierwsza 9a lub 9a+ (w mojej opinii bardziej 9a+) i druga część wspólna z Estado Critico 9a.”

„Pierwsze 15 metrów nie jest aż tak trudne, to po prostu dobra rozgrzewka przed dalszą wspinaczką. Pierwsze wytężające ruchy to około czterometrowy odcinek z dalekimi przechwytami i bardzo słabymi stopniami. Potem mamy mały rest, po czym następuje właściwy crux – siedem długich ruchów, z których najcięższy jest ten ostatni, czyli masywne sięgnięcie z odciągu do oblaka. Potem znów słaby rest i ostatnia partia Estado Critico w trudnościach 8c (solidne 8c).”

 

Adam Ondra na Golpe de Estado (fot. Petr Pavlíček źródło: vimeo.com)

 

Próby na drodze ukazuje film, a samo przejście Golpe de Estado i wielu innych trudnych dróg zarejestrował Petr Pavlíček i zaprezentował na superprodukcji opowiadającej o życiu Adama Ondry - The Wizard´s Apprentice .

W 2011 roku, rok po powtórzeniu Golpe de Estado, Ondra otwiera swoją pierwszą autorską 9b – La Capella, również w Siuranie. La Capella to krótka, 15to metrowa bulderowa droga z dwoma cruxami w dolnej części. Ondra porównuje trzy bulderowe odcinki na drodze do długiego bulderu za 8C, po którym następuje jeszcze odcinek za 7c+, z którego spadał wiele razy przed samym łańcuchem. Praca nad drogą kosztowała go w sumie 9 dni. Swoich sił na La Capelli próbował również Łukasz Dudek, który opowiada o tym w wywiadzie dla wspinanie.pl. Na początku 2018 roku drogę pokonali Stefano Ghisolfi (film z przejścia) oraz Daniel Woods.

 

Adam Ondra na La Capella (źródło: novebi.ning.com)

 

W Siuranie znajduje się również inna droga światowej sławy – La Rambla Extension, autorstwa wspomnianego już nieraz w tym artykule Ramóna Juliána Puigblanque. Droga powstała w 2003 roku i jest przedłużeniem La Rambli (oryginalnie 8c+, aktualnie uważana jest za 9a), otwartej przez Alexa Hubera na początku lat 90’. Huber po nieudanych próbach dojścia do docelowego łańcucha, osadził kolejny łańcuch niżej a przedłużenie pozostało niewyrównanym porachunkiem.

 

Siurana i La Rambla biegnąca przewieszeniem w lewej części zdjęcia (źródło: davidmorse1984.blogspot.com)

 

Znany z szybkich przejść, Ramón Julián poświęcił na poprowadzenie przedłużonej wersji ponad 40 prób. La Rambla Extension to jedna z kilku pierwszych 9a+ na świecie, ale też jedna z najczęściej powtarzanych (co najmniej 21 powtórzeń: Chris Sharma, Andreas Bindhammer, Patxi Usobiaga, Adam Ondra, Enzo Oddo, Sachi Amma, Felix Neumärker, Sangwon Son, Alexander Megos, Daniel Jung, Jonathan Siegrist, David Firnenburg, Matty Hong, Margo Hayes, Stephano Ghisolfi, Jacopo Larcher, Klemen Bečan, Seb Bouin, Thomas Ravanal, Gerard Rull oraz Jon Cardwell). Z jednej strony posiada ugruntowaną wycenę (spośród wszystkich przejść zarejestrowanych na 8a.nu, jedynie Felix Neumärker zasugerował 9a), z drugiej istnieją w tym temacie pewne kontrowersje. Po pierwszym odcinku aktualnie wycenianym na 9a, następuje trawers i końcówka wspólna z drogą La Reina Mora (8c). Ramón Julián podczas trawersu nie używał restowego chwytu, niektórzy z powtarzających go używają. Stąd mogą brać się pewne rozbieżności, jednak mimo sugestii Alexa Hubera, że przedłużona linia nie powinna mieć wyższego stopnia (do tej pory jednak nie przeszedł całości) istnieją logiczne argumenty i jednoznaczne wypowiedzi, że przedłużenie jest wystarczająco trudniejsze, by do wyceny dodać plusa.

 

Daniel Jung na La Rambla Extension (fot. Bernardo Gimenez, źródło: wspinanie.pl)

 

W marcu 2013 roku, Alex Megos podczas próby flash spadł 2 ruchy przed końcem, a po chwili restu poprowadził drogę w drugiej próbie. W 2017 roku natomiast, La Ramblę pokonała Margo Hayes, co jest pierwszym prowadzeniem tak trudnej drogi jakiego dokonała kobieta (fragmenty przejścia na filmie). Jak dokładnie wygląda La Rambla, zobaczyć można też na filmie z przejścia Enzo Oddo, którego dokonał w wieku 16 lat.

 

9b i 9a+ w Santa Linya

Santa Linya to hiszpański rejon znajdujący się stosunkowo niedaleko Barcelony, znany z wielu trudnych, mocno przewieszonych dróg. Mimo swojego siłowego charakteru, drogi wymagają wielu umiejętności technicznych. W 2005 roku powstała La Novena Enmienda autorstwa Daniego Andrady („gospodarza” rejonu), stanowiąca kombinację dwóch innych dróg (La Novena Puerta 8c+ i La Enmienda 8c/8c). Dla 52wu metrowej kombinacji, początkowo mówiło się o stopniu 9a+/b. Teraz posiada co najmniej kilka powtórzeń, a Adam Ondra, Ramón Julián Puigblanque oraz Gonzalo Larrocha, zasugerowali obniżenie wyceny do 9a (Ondra z komentarzem, że bez restowej dziury będzie mieć 9a+). Na początku 2017 roku drogę prowadzi z kontuzją palca Seb Bouin i sugeruje wycenę 9a/a+.

 

Andreas Bindhammer na La Novena Enmienda (fto. arch. Andreas Bindhammer źródło: andreas-bindhammer.de)

 

W 2008 roku, Ramón Julián Puigblanque otwiera Directa Open Your Mind. Pierwszy odcinek, na którym kończy większość odhaczających drogę osób, wyceniony jest na 9a lub 9a/a+. Były spekulacje, że po obrywie trudność wzrosła do 9a+, przez co w świat poszła nieprawdziwa informacja o pierwszym 9a+ pokonanym przez kobietę – chodziło o przejście Ashimy Shiraishi w 2015 roku (film z przejścia). Dopiero całość drogi, która po pierwszym łańcuchu dodaje jeszcze odcinek za 8c, zasługuje na wycenę 9a+ i posiada co najmniej 3 powtórzenia (Dani Andrada, Chris Sharma i Edu Marin). Zamieszanie dookoła wyceny drogi wynika z tego, że został na niej umieszczony w późniejszym czasie łańcuch (przez Toma Bolgera) na końcu pierwszego odcinka (przed obrywem 9a) a powstała w ten sposób krótsza wersja, posiada tą samą nazwę co oryginalna, dłuższa i trudniejsza linia.

 

Magnus Mitboe na Directa Open Your Mind (źródło: youtube.com)

 

Całą długość jaskini, przecina powstała za sprawą Chrisa Sharmy w 2009, droga Neanderthal. Dla niepowtórzonej do tej pory (o pierwsze przejście starał się Tomáš Mrázek, wiele prób na drodze oddał również Magnus Mitboe) honornej linii, Sharma zaproponował po raz kolejny 9b. Jak wygląda Neanderthal oraz sama jaskinia, zobaczyć można na filmie ukazującym próby przejścia w wykonaniu Magnusa Midtboe.

 

Chris Sharma na Neanderthal (fot. Joe Kinder, źródło: climbing.com)

 

Trzy lata później, Sharma otwiera drogę o nazwie Catxasa i wycenia na 9a+. Catxasa to nowy wariant startowy do Fabela pa la Enmienda (9a). W 2012 roku drogę powtórzył Ramón Julián Puigblanque, w 2015 Sachi Amma a w 2018 roku Jakob Schobert.

 

Sachi Amma na Catxasa (fot. Ofer Blutrich źródło: oferblutrich.com)

 

Kolejna 9b powstaje w Santa Linya na początku 2013 roku, również za sprawą Chrisa Sharmy. Mowa o Stocking Fire, wymagającej, ze względu na wiele trudnych sekwencji bez restu, linii. Droga jest przedłużeniem projektu, który kilka lat wcześniej wytyczył w jaskini Tomáš Mrázek. W lutym 2016 roku Stocking Fire pokonuje Adam Ondra dodając, że pokonanie cruxa było dla niego prawdziwą mentalną walką. Jego próby, oraz charakter drogi, zobaczyć można na filmie. W 2018 roku do łańcucha Stocking Fire wpina się również Jakob Schobert.

 

Edu Marin podczas prób na Stocking the Fire (fot. Marin Coll, źródło: www.ukclimbing.com)

 

W tym samym roku, Ramón Julián Puigblanque połączył drogi Selecció Naturál i Analogica w kombinację o nazwie Selecció Anal i wycenie łatwe 9a+, lub co podkreśla coraz więcej powtarzających - 9a/a+. Droga posiada przynajmniej pięć powtórzeń (Sachi Amma, Edu Marin, Magnus Mitboe, Jakob Schobert oraz Kamil Ferenc).

 

Sachi Amma na Selecció Anal (fot. Joe Kinder, źródło: dpmclimbing.com)

 

First Round First Minute oraz kilka innych trudnych propozycji Margalefu

Margalef, to kolejny, znany na całym świecie, hiszpański rejon wspinaczkowy. Charakteryzuje się pomarańczowym i szarym zlepieńcem o bardzo dobrej jakości, oraz przewagą dziurek. Margalef znajduje się w parku Montsant, stosunkowo blisko wybrzeża. Jeżeli chodzi o trudność dróg, każdy znajdzie tu coś dla siebie. W Margalefie jest też kilka bardzo trudnych propozycji, w tym jedno 9b – First Round First Minute. Jego autorem jest Chris Sharma a sama droga została otwarta w 2011 roku. Biegnie w przewieszeniu po mini kaloryferkach, a z końcowego cruxa (7B+/C) 15to metrowej drogi, Sharma spadał podobno ok. 50 razy. W 2014 roku Adam Ondra powtórzył drogę i potwierdził autorską wycenę. Pod koniec 2015 roku, sztuka ta udała się Alexowi Megosowi a w 2017 roku również Stephano Ghisolfiemu. First Round First Minute można zobaczyć na filmie z prób autora oraz Stefano Ghisolfi'ego (link).

 

Chris Sharma na First Round First Minute (fot. Boone Speed, źródło: climbing.com)

 

Przy okazji pracy nad First Round First Minute, w 2010 roku powstała łatwiejsza wersja rozpoczynająca się tak samo jak FRFM (odcinkiem o trudności ok. 8B/B+). Od FRFM ucieka następnie w lewo i kończy się terenem za ok. 8a. Taką kombinację Sharma nazwał First Ley i wycenił na 9a+. Na początku 2016 roku, Alex Megos powtarza First Ley i otwiera własną kombinację La Ley Indignata, dla której zaproponował 9a. First Ley pod koniec marca 2016 przechodzi również Mateusz Haładaj (film z przejścia), opisując drogę w wywiadzie dla wspinanie.pl w następujący sposób:

"Myślę, że charakter drogi jest niepowtarzalny, jeszcze nigdzie wcześniej nie widziałem takich chwytów. Sam charakter wspinania jest bardzo brutalny i zarazem techniczny, na tak skondensowanych trudnościach wszystko trzeba wykonać perfekcyjnie. Cztery pierwsze wpinki za około 8c doprowadzają pod kluczowe trudności – 4 przechwyty, które za każdym razem jestem w stanie zrobić z miejsca, lecz w ciągu odczuwa się je jako bardzo mocny bald, może 8A+…"

W 2017 roku Fist Ley poddaje się jeszcze Włochowi Stephano Ghisolfiemu, a w 2018 roku również Danielowi Woodsowi.

 

Alex Megos na First Ley (fot. Tim Dorlöchter, źródło: climb.pl)

 

W tym samym sektorze (Laboratory), Sharma otworzył wcześniej (2009 rok) mocno przewieszoną, również 15to metrową, a przy tym bardzo palczastą drogę za 9a+ - Demencię Senil. Droga stanowi połączenie odcinka za 8c+ z bulderem za ok. 8A+. Demencia Senil posiada kilka powtórzeń (Iker Pou, Ramón Julian Puigblanque, Stephano Ghisolfi, Alex Megos i Sangwon Son), które przez charakter drogi są bardzo widowiskowe - co warto zobaczyć na filmie.

 

Stephano Ghisolfi na Demencia Senil (źródło: epictv.com)

 

W 2012 roku, w sektorze Ermitage, Iker Pou (znany z powtórzeń trudnych dróg sportowych, a także mocnych przejść w górach) otwiera 25cio metrowy, palczasty ekstrem o nazwie Nit de Bruixes. Po startowych odcinku za 8c czeka bardzo siłowa część, po której wchodzi się w cruxa polegającego na bańce do dziurki na dwa palce. Całość Iker wycenił na 9a+ a trudności zweryfikował w tym samym roku Ramón Julián Puigblanque. Film z przejścia po kliknięciu w link.

 

Iker Pou na Nit de Bruixes (fot. redbull źródło: vimeo.com)

 

W tym samym roku Iker Pou otwiera również drogę Celedon w rejonie Ilarduia w Kraju Basków. Celedon to 40to metrowa wytrzymałościowa linia, którą Iker określa najładniejszą jaką wytyczył i wycenia na 9a+. Po trzech powtórzeniach drogi, padły dwie sugestie obniżenia wyceny (do 9a).

W 2013 roku Ramón Julian Puigblanque otwiera w Margalefie drogę Mejorando Imagen i wycenia ją na 9a. Adam Ondra, po przejściu First Round First Minute, próbował również wspomnianej nowości Ramoneta. Odczuł ją jako trudniejszą od FRFM, i nawet biorąc poprawkę na to, że Mejorando Imagen jest w zupełnie przeciwnym stylu niż ten, w którym Ondra czuje się najlepiej, stwierdził że jest to na pewno minimum 9a+. Mejorando Imagen nie doczekało się jeszcze żadnego powtórzenia, podobnie jak ponad połowa dróg z ok. 80,  otwartych i wycenionych przez Ramoneta na 8c, bądź wyżej. Dla trzech z jego dróg o autorskiej wycenie 8c (Victimes del Futur, La Reina Mora oraz La Bongada), wszyscy powtarzający zasugerowali podniesienie do 8c+ lub nawet 9a. Portal 8a.nu opublikował wypowiedź nt. Ramoneta i wycen jego dróg, którą warto tutaj przytoczyć:

"Wszyscy w Katalonii wiedzą, że kiedy Ramon wycenia drogę, możesz być pewien że będzie super trudna w swoim stopniu (wiele z jego 8b, uważane jest za trudne 8c, tak samo jak wiele 8c może być trudnymi 8c+)."

Bardzo jest więc prawdopodobne, że część z jego kilkunastu pierwszych przejść, które wycenił na 9a, doczekają się podwyższenia wyceny.

We wrześniu 2016 roku, Ramonet otwiera kolejną nowość, tym razem proponując już 9a+. Mowa o drodze Maya w sektorze El Purgatori, która biegnie w 45cio stopniowym przewieszeniu i ma ok. 40 metrów długości. Trudność budują dodatkowo dynamiczne ruchy oraz dziurki na dwa palce i krawądki.

 

Ramón Julian Puigblanque na Maya (fot. M. Alba źródło: wspinanie.pl)

 

El Bon Combat 9b/b+ - powrót Sharmy

Przez dwa lata nie wiele było słychać o skalnych dokonaniach Chrisa Sharmy, a tym bardziej na tak wysokim poziomie. W marcu 2015 wraca w wielkim stylu, proponując nowość w Cova de Ocell. El Bon Combat to pięć bulderów za 8A, jeden za drugim, z niezbyt dobrymi restami pomiędzy. Całość to 25 metrów wspinaczki i zdecydowanie kolejna królewska linia amerykanina, co zobaczyć można na filmie z przejścia.

 

Chris Sharma na El Bon Combat (fot. Ricardo Giancola źródło: redbull.com)

 

Francuskie i Włoskie 9b

2 listopada 2015 roku, w rejonie Mollans (Francja), Adam Ondra otwiera projekt Sébastiena Bouina i wycenia go na 9b. Droga o nazwie C.R.S., to 20to metrowa linia, która zajęła Ondrze w sumie 4 dni. Na drodze trzeba się wykazać wytrzymałością siłową, przechodząc wytężający dach po ściskach i dziurkach, który kończy się bambułą po małych i słabych chwytach. Potencjał Mollans (jeżeli chodzi o trudne drogi), leżącego niedaleko St. Leger, Ondra porównuje do norweskiego Flatanger. Obok kontrowersyjnej Akiry, C.R.S. pretenduje do najtrudniejszej drogi we Francji.

 

Adam Ondra na C.R.S. (fot. Zofia Reych, źródło: epictv.com)

 

Tego samego dnia w rejonie Andonno (Włochy), Stephano Ghisolfi prowadzi połączenie dwóch dróg (Noia za 8c+ oraz Anaconda za 8c), proponując również 9b. To pierwsza tak trudna droga włoskiego wspinacza. Porównując ją jednak do Demencia Senil i Realization (obie za 9a+, powtórzone przez niego wcześniej w 2015 roku) odczuł dużą różnicę trudności, stąd tak wysoka propozycja. Nowość o nazwie Lapsus, powtórzył w 2017 roku Adam Ondra potwierdzając wycenę.

 

Stephano Ghisolfi na Lapsus (fot. Enrico Veronese, źródło: ukclimbing.com)

 

Jak dokładniej wyglądają obie drogi, zobaczyć można na jednym z odcinków wspinaczkowego dziennika Epic TV, po kliknięciu w link.

W 2016 roku Stephano Ghisolfi otwiera w Massone (Arco) długą kombinację za 9a+ i nazywa ją Ultimatum (film z przejścia). Trudność Ultimatum buduje ponad 100 ruchów, które prowadzą przez odcinki takich dróg jak: Underground (9a), Reini’s vibes (8c/c+), Pietra Murata (8b+), L’ultima pietra (8c+) i Stonehenge (8c). W kwietniu 2017 roku Ultimatum powtarza Eric Albertini. W tym samym roku, Ultimatum przeszedł również Adam Ondra i potwierdził wycenę z dopiskiem soft (film z przejścia po kliknięciu w link). Przed poprowadzeniem Ultimatum, tego samego dnia Ondra otwiera kolejne 9b - Queen Line, w Laghel (również Arco). Queen Line to seria 17tu super wymagających ruchów po ściskach, zapinkach i drop-knee, przechodzące w łatwiejszą końcówkę. Zdecydowanie trudna w swoim stopniu. W pobliżu Queen Line, kilka dni później powstała kolejna ekstremalna linia - One Punch, autorstwa Stephano Ghisolfiego (film z przejścia). Parę miesięcy później (w listopadzie 2017) powtarza ją Adam Ondra i podnosi autorską wycenę z 9a+ na 9a+/b. Tego samego dnia zresztą, połączył Queen Line z One Punch i powstała kolejna 9b w Arco - One Slap. Kombinację dwóch mocnych linii z ostrymi ruchami pomiędzy, zobaczyć można na filmie. Tydzień później, One Slap powtarza Stephano Ghisolfi. Najmłodszą trudną nowością w Arco jest Underground Dreaming, którą otworzył Adam Ondra w lutym 2018 roku. Kombinację dwóch 9a - Underground i Pure Dreaming, Ondra wycenił na 9a+, a jak wygląda owa kombinacja, zobaczyć można na kolejnym filmie.

 

Stephano Ghisolfi na One Punch (źródło: epictv.com)

 

W lutym 2018 roku Adam Ondra otwiera kolejną linię z wyższej półki wspinaczkowych trudności, tym razem Eagle 4 we francuskim St. Leger. Spadając przez kilka dni podczas prób przejścia myślał, że nie będzie miała więcej niż 9a+. Ostatecznie zalicytował nieśmiało 9b. Przejście Eagle 4 zobaczyć można na filmie po kliknięciu w link.

Pozostałe francuskie ekstremy, w tym pierwsze niekwestionowane 9a+, opisane zostały w końcowej części tego artykułu.

Co do włoskich dróg z wyższej półki, autorem pozostałych, nieopisanych wcześniej linii jest Adam Ondra. Pierwsza z nich to Marina Superstar w rejonie Domusnovas (na Sardynii), wyceniona przez Czecha na 9a+/b i Goldrake w rejonie Cornalba za 9a+. Marina Superstar to droga otwarta przez Adama w 2009 roku (w wieku 16 lat). Jej długość to 35 metrów (z czego 30 metrów w ok. 50cio stopniowym przewieszeniu), a zaczyna się 10 metrowym odcinkiem po słabych kaloryferach za 8b+. Do pierwszego cruxa (tuż nad miejscem, w którym zostało osadzone pierwsze stanowisko) droga ma trudność 8c/c+. W 6cio ruchowego cruxa po stosunkowo dobrych, ale mocno oddalonych od siebie chwytach, o trudności 7C+, wchodzi się bez żadnego restu. Po cruxie czeka jeszcze kolejne 15 metrów pompującego wspinania za 8b. Podczas prób Ondra urwał dwa kluczowe chwyty, przez co trudność pierwszej połowy wzrosła do 8c+. Całą historię przejścia zobaczyć można na wspomnianym wcześniej filmie The Wizzard's Apprentice.

 

Adam Ondra na Marina Superstar (fot. Vojtech Vrzba, źródło: ukclimbing.com)

 

Rok później, powstaje Goldrake w rejonie Cornalba. Ondra otworzył tym samym stary projekt biegnący w lekkim przewieszeniu, z bulderowym cruxem za ok. 7C+. 20to metrowej długości droga posiada na starcie dwa kute chwyty, a do tej pory powtórzyli ją Gabriele Moroni, Stefano Carnati, Stephano Ghisolfi oraz Silvio Reffo, potwierdzając wycenę oraz odczucia Ondry dotyczące wyjątkowej urody drogi.

 

Gabriele Moroni na Goldrake (fot. Diego Neonati, źródło: gabriele-moroni.blogspot.com)

 

Kolejna włoska, nowa droga Adama Ondry, to Naturalmente z 2017 roku w Camaiore. Czech opisuje ją jako jedną z najlepszych dróg jaką mógłby sobie wyobrazić - lekkie przewieszenie, małe chwyty, podchwyty, słabe stopnie, wytrzymałość i skała bardzo dobrej jakości. 

 

9b (9a+?) w Charmey i inne szwajcarskie ekstremy

W drugiej połowie listopada 2015 roku, powstała droga Meiose w Charmey (Szwajcaria). Jej historia sięga 2012 roku, kiedy to Pirmin Bertle otworzył w tym samym rejonie dwa sąsiadujące ze sobą projekty, jeden po drugim (w przeciągu 75 minut), które wycenił na 9a. Mowa o Chromosome X i Chromosome Y. Historię przejścia oraz charakter obu dróg szczegółowo ukazuje film z przejścia (niestety z nienajlepszą muzyką w tle).

 

Pirmin Bertle na Chromosome X (fot. arch. Pirmin Bertle źródło: goryonline.com)

 

Meiose wycenione autorsko na 9b, to z kolei połączenie tych dwóch linii. Autorem jest również Pirmin Bertle. Nie jest to pierwsze przejście Szwajcara, dla którego zaproponował bardzo wysoką wycenę. Jego specyficzne podejście do wyceniania, przerwa od ekstremalnego wspinania i opisywana przez niego droga powrotu do tak wysokiej formy (na jaką wskazują jego propozycje wycen), budzą pewne kontrowersje co do rzeczywistych trudności jego realizacji. 

 

Pirmin Bertle na Meiose (fot. arch. Pirmin Bertle źródło: lizardclimbing.com)

 

W 2013 roku zaproponował dla swojego trawersu o nazwie Minimalomania kosmiczny stopień 8C+/9A, przed Meiose przy bulderze swojego autorstwa Drop the Line stawia cyfrę 8C+ a później przy trawersie Mediomalomania cyfrę 8C.

 

Pirmin Bertle na Mediomalomanii (fot. arch. Pirmin Bertle źródło: lizardclimbing.com)

 

Wracając do Meiose, 20to metrowa linia to test dla wytrzymałości z dwoma bulderowymi odcinkami o trudności 8B każdy. W 2018 roku Meiose powtórzył Adam Ondra i przecenił drogę na 9a+, z czym mocno nie zgodził się autor pierwszego przejścia.

Kilka miesięcy wcześniej, Szwajcar otworzył drogę w rejonie Jansegg, na którą składa się odcinek za 8a, niezbyt dobry rest, bulder za 8B, dobry rest, bulder za 7C+/8A oraz odcinek za 7b+ do topu. Dla całości Pirmin zaproponował 9a+ a drogę nazwał Des Scènes Bizarres Dans la Mine D’or (film z przejścia po kliknięciu w link).

 

Pirmin Bertle na Des Scènes Bizarres Dans la Mine D’or (źródło: vimeo.com)

 

Dla jednej ze szwajcarskich dróg, stopień 9a+ zaproponowany został już w 2005 roku przez Davida Grahama. Mowa o Coup de Grace, wytyczonej w Val Bavona (okolice Ticino). Na jej przejście Graham poświęcił wiele tygodni, będąc w bardzo dobrej formie. Coup de Grace zaczyna się jedenastoma bulderowymi ruchami za 8B (autorskim patentem), potem 15 ruchów, w sumie za ok. 8A, po czym skomplikowany technicznie 7mio metrowy dach i na koniec 10 metrów lekko przewieszonego kantu za ok. 7A. W 2011 roku drogę powtarza Gabriel Moroni a w 2015 roku również Stefano Carnati. Moroni znalazł łatwiejszy patent na startowy bulder i odczuł go jako 8A. Z tego powodu zaproponował obniżenie wyceny do 9a, dodając przy okazji, że jest to prawdopodobnie najlepsza ekstremalna granitowa linia na świecie.

W 2013 roku Adam Ondra otworzył w Szwajcarii (w rejonie Gastlosen) projekt, na który składa się droga Torture Physique za 8c, którą w 2010 roku Pirmin Bertle przedłużył o odcinek z bulderowymi miejscami w okolicach 7B i 7B+ (całość drogi o nazwie Torture Physique 2.0 wycenił na 9a) oraz ostatnie 8 metrów, które czekało na pierwsze przejście. Powstałe w ten sposób Torture Physique Integrale Ondra wycenił na 9a+/9b.

 

Adam Ondra na Torture Physique Integrale (źródło: entre-prises.com)

 

Kolejne szwajcarskie 9a+ otworzył w 2015 roku Stephan Schibli w rejonie Telli. Droga nosi nazwę Licht und Schatten a bulderowy crux znajduje się na starcie. Wycena nie jest potwierdzona, zwłaszcza że autor pokonał wcześniej tylko 3 drogi za 9a i to również swojego autorstwa (poza przejściem na wędkę znanej 9a - Bain de Sang).

W lipcu 2016 roku, Adam Ondra otwiera w Rawyl najpierw Super Finale za ok. 8c+/9a, a potem wersję z trudniejszą końcówką za 9a+ - Hyper Finale, która dodaje dziwny problem bulderowy po dobrym reście.

 

Rainman - pierwsze i do tej pory jedyne 9b na Wyspach

Steve McClure, autor licznych brytyjskich ekstremów (o których więcej w dalszej części artykułu), poświęcił 7 lat na poskładanie w całość kombinacji, którą wycenił na 9b. Mowa o drodze Rainman, która powstała w czerwcu 2017 roku i łączy Raindogs (8a), Rainshadow (9a), Batmana (9a+) i Bat Route (8c). Więcej o historii przejścia drogi na filmie.

 

Steve McClure na Rainman (fot. Ian Burton źródło: goryonline.com)

 

Kanadyjskie ekstremy

W sierpniu 2016 roku, Alex Megos otwiera w Kanadzie Fight Club, pierwszą wycenioną na 9b drogę w tym kraju. Linia znajduje się w Ravens Crag a jej charakter ukazuje film z przejścia.

Rok później w Echo Canyon, Evan Hau otwiera Honour and Glory, swój wielki projekt. Linia liczy ok. 45 metrów i kończy się wielkim dachem. Porównując drogę do innych pokonanych przez siebie ekstremów, Kanadyjczyk zaproponował wycenę 9a+, mimo tego że nie miał wcześniej tak trudnej drogi na swoim koncie.

 

Evan Hau na Honour and Glory (fot. Jeff Lewis źródło: wspinanie.pl)

 

Robin Úd - słowackie 9b

W październiku 2016 roku, Adam Ondra otworzył w sektorze Klenba Robina Úda na Alternatívnej Stenie nową 9b o nazwie Robin Úd. Linia biegnie w dachu i mimo niewielkiej długości - ok. 13 metrów, wymaga wykonania 30tu trudnych, atletycznych ruchów, które można zobaczyć na filmie z przejścia.

 

Adam Ondra na Robin Úd (źródło: youtube.com)

 

9a+

Poniżej zestawienie dróg, dla których zaproponowano wycenę 9a+ (lub 9a+/b), a po których powtórzeniu nie obniżono póki co wyceny.

 

Droga

Trudność

Rejon

Rok otwarcia

Pierwsze przejście

Open Air 9a+ Schleier Wasserfall (Austria) 1996 Alex Huber
Orujo 9a+? Malaga (Hiszpania) 1998 Bernabé Fernández
Realization (Biographie) 9a+ Céüse (Francja) 2001 Chris Sharma
Iñi Ameriketan 9a+ Baltzola (Hiszpania) 2002 Rikar Otegui
Chilam Balam 9a+/b Villanueva del Rosario (Hiszpania) 2003 Bernabé Fernández
La Rambla Extension 9a+ Siurana (Hiszpania) 2003 Ramón Julian Puigblanque
Flex Luthor 9a+ Fortress (USA) 2003 Tommy Caldwell
Violent New Breed 9a+ Yorkshire (Wielka Brytania) 2004 John Gaskins
La Novena Enmienda 9a+ (9a?) Santa Linya (Hiszpania) 2005 Dani Andrada
Es Pontas (Mega Arch) 9a+/b? Majorka (Hiszpania) 2006 Chris Sharma
Corona 9a+ Frankenjura (Niemcy) 2006 Markus Bock
Ali Hulk Sit Start 9a+ Rodellar (Hiszpania) 2006 Dani Andrada
Salamandre 9a+/b? St-Pierre en Faucigny (Francja) 2007 Fred Rouhling
Three Degrees of Separation 9a+ Céüse (Francja) 2007 Chris Sharma
Overshadow 9a+ Malham Cove (Wielka Brytania) 2007 Steve McClure
Ali Hulk Extension 9a+ Rodellar (Hiszpania) 2007 Dani Andrada
Jaws II 9a+ Rumney (USA) 2007 Vasya Vorotnikov
Northern Exposure Extension 9a+ Malham Cove (Wielka Brytania) 2008 Steve McClure
Papichulo 9a+ Oliana (Hiszpania) 2008 Chris Sharma
Directa Open Your Mind L2 9a+ Santa Linya (Hiszpania) 2008 Ramón Julian Puigblanque
Empreintes 9a+/b? Haut-Savoye (Francja) 2009 Fred Rouhling
Marina Superstar 9a+/b Domusnovas (Włochy) 2009 Adam Ondra
Pachamama 9a+ Oliana (Hiszpania) 2009 Chris Sharma
Demencia Senil 9a+ Margalef (Hiszpania) 2009 Chris Sharma
First Ley 9a+ Margalef (Hiszpania) 2010 Chris Sharma
Goldrake 9a+ Cornalba (włochy) 2010 Adam Ondra
L’étrange Ivresse des Lenteurs 9a+ Céüse (Francja) 2010 Adam Ondra
Aubade Direct 9a+? Sainte-Victoire (Francja) 2010 Gérôme Pouvreau
Power Inverter 9a+ Oliana (Hiszpania) 2010 Chris Sharma
Finest Pedigree 9a+ Chee Dale (Wielka Brytania) 2010 Steve McClure
Catxasa 9a+ Santa Linya (Hiszpania) 2011 Chris Sharma
Obrint el Sistema 9a+ Santa Ana (Hiszpania) 2011 Adam Ondra
Chaxi 9a+ Oliana (Hiszpania) 2011 Adam Ondra
La Moustache Qui Fâche 9a+ Entraygues (Francja) 2011 Enzo Oddo
La Madone 9a+ Lubéron (Francja) 2011 Gérôme Pouvreau
Perlorodka 9a+ Holštejn (Czechy) 2011 Adam Ondra
Black Block 9a+ Cuenca (Hiszpania) 2011 Luis Alfonso Felix
Nit de Bruixes 9a+ Margalef (Hiszpania) 2012 Iker Pou
Le Reve 9a+? Arrow Canyon (USA) 2012 Jonathan Siegrist
Mission Impossible 9a+? Clear Creek Canyon (USA) 2012 Daniel Woods
Jungle Boogie 9a+ Céüse (Francja) 2012 Adam Ondra
Thor's Hammer 9a+ (9a?) Flatanger (Norwegia) 2012 Adam Ondra
Change P1 9a+ Flatanger (Norwegia) 2012 Adam Ondra
Torture Physique Integrale 9a+/b Gastlosen (Szwajcaria) 2013 Adam Ondra
Batman 9a+ Malham Cove (Wielka Brytania) 2013 Steve McClure
Kangaroo's Limb 9a+ Flatanger (Norwegia) 2013 Adam Ondra
Hell Racer 9a+ Hell (Norwegia) 2013 Adam Ondra
Red Ram 9a+ Montserrat (Hiszpania) 2013 Ramón Julian Puigblanque
Wheelchair 9a+ Grampians (Australia) 2013 Alex Megos
Selecció Anal 9a+ (9a/a+?) Santa Linya (Hiszpania) 2013 Ramón Julian Puigblanque
Becoming 9a+ Frankenjura (Niemcy) 2014 Markus Bock
Geocache 9a+ Frankenjura (Niemcy) 2014 Alex Megos
Following the Leader 9a+ Cuence (Hiszpania) 2014 Pablo Barbero
Supernova 9a+/b Frankenjura (Niemcy) 2015 Alex Megos
Big Man 9a+ Fraguel (Hiszpania) 2015 Iker Pou
Kmira 9a+ Pic Saint Loup (Francja) 2015 Sebastian Bouin
Deep Spot 9a+ La Balme (Francja) 2015 Mathieu Bouyoud
Massacrate 9a+ Golobove Pečine (Słowenia) 2015 Jernej Kruder
Outro 9a+? Achleiten (Austria) 2015 Roland Hemetzberger
Light und Schatten 9a+? Telli (Szwajcaria) 2015 Stephan Schibli
Companion of Change 9a+ Zillertal (Austria) 2015 Jakob Schobert
Joe Mama 9a+ Oliana (Hiszpania) 2016 Klemen Bečan
Vicious Circle 9a+/b Mišja Peč (Słowenia) 2016 Adam Ondra
Super Crackinette 9a+ St. Leger (Francja) 2016 Alex Megos
Ultimatum 9a+ Arco (Włochy) 2016 Stephano Ghisolfi
Stal Mielec 9a+? Dolina Kluczwody (Polska) 2016 Piotr Schab
Alasha 9a+/b? Majorka (Hiszpania) 2016 Chris Sharma
Maya 9a+ Margalef (Hiszpania) 2016 Ramón Julian Puigblanque
Naturalmente 9a+ Camaiore (Włochy) 2017 Adam Ondra
One Punch 9a+/b Arco (Włochy) 2017 Stephano Ghisolfi
No Pain no Game 9a+? Rodellar (Hiszpania) 2017 Daniel Fuertes
Clash of the Titans 9a+ Götterwandl (Austria) 2017 Alex Megos
Hyper Finale 9a+ Rawyl (Szwajcaria) 2017 Adam Ondra
De Batre Mon Coeur S’est Arrêté 9a+ (9a/a+?) Rodellar (Hiszpania) 2017 Dani Andrada
Honour and Glory 9a+? Echo Canyon (Kanada) 2017 Evan Hau
Sweet Neuf 9a+? Pierrot Beach (Francja) 2017 Anak Verhoeven
Thor's Hammer II 9a+ Flatanger (Norwegia) 2017 Adam Ondra
Le Vent Nous Portera 9a+? Socaire (Chile) 2017 Pirmin Bertle
Maturity 9a+ Gozen Rock (Japonia) 2017 Sachi Amma
La Castagne 9a+ St. Leger (Francja) 2018 Adam Ondra
Underground Dreaming 9a+ Arco (Włochy) 2018 Adam Ondra
Life of Villains 9a+ Hurricane Cave (USA) 2018 Joe Kinder

 

Pozostałe hiszpańskie ekstremy

Mimo dużej ilości trudnych hiszpańskich linii, opisanych we wcześniejszych częściach artykułu, o wielu innych trzeba jeszcze wspomnieć. W 2006 roku Chris Sharma otwiera widowiskową drogę Es Pontas na Majorce. Droga znajduje się na łuku skalnym nad wodą, dzięki czemu względnie bezpiecznie można podejmować próby jej przejścia bez asekuracji. Jest to popularny ostatnimi czasy rodzaj wspinaczki, zwany Deep Water Solo (DWS). Po 10ciu metrach drogi czeka 2wu metrowy strzał, który Sharma określił mianem najtrudniejszego, jaki do tamtej pory wykonał.

 

Chris Sharma przygotowuje się do słynnego monostrzału na Es Pontas (fot. bigupproductions źródło: justrockclimbing.tumblr.com)

 

Powyżej czeka jeszcze bardziej wymagający, 12to metrowy odcinek. Wycena kształtuje się mniej więcej na poziomie 9a+/b, chociaż ani autor, ani Jernej Kruder, któremu w 2016 roku udało się powtózyć tą wyjątkową linię (film z przejścia), nie podają konkretnej wyceny. Jak powiedział w wywiadzie dla ukclimbing jedyny do tej pory powtarzający, droga jest jedną z najtrudniejszych na świecie i wymaga wielu specyficznych umiejętności, którym sprosta prawdopodobnie niewielu wspinaczy, nawet z pośród tych, którzy odnajdują się w takich stopniach trudności. Poza wymagającym monostrzałem, dochodzi aspekt psychiczny związany z tym, że kolejną próbę można podjąć dopiero po wyschnięciu i to zawsze od dołu, bez możłiwości dogrania patentów po odpadnięciu. Jernej wyraża równocześnie szacunek dla Chrisa, który wykonał ok. 100 prób monostrzału nie wiedząc nawet czy pozostała część drogi jest możłiwa do przejścia. Nad drogą pracuję również Jan Hojer, możłiwe więc że wkrótce pojawi się bardziej konkretna sugestia dotycząca wyceny Es Pontas. Trailer filmu King Lines, na którym zobaczyć można wspomniany monostrzał po kliknięciu w link.

 

Jernej Kruder na Es Pontas (fot. Kerstin Helbach źródło: ukclimbing.com)

 

Również na Majorce i również w stylu Deep Water Solo, Chris Sharma otwiera w 2016 roku Alashę. Jej trudność określił jako porównywalną do Es Pontas, mimo tego że obie linie posiadają różny charakter. Kluczowa, bulderowa sekwencja (ok. 8B) Alashy, znajduje się na 18tym metrze i jest mocno techniczna, na dodatek po bardzo słabych stopniach.

Na Majorce znajduje się również inna ekstremalnie trudna droga, otwarta i wyceniona na 9a+ przez Ikera Pou w 2015 roku. Mowa o drodze Big Man w rejonie Fraguel. Iker komplementuje drogę, jako jedną z najładniejszych po jakich się wspinał, a jej charakter zobaczyć można na filmie.

 

Iker Pou na Big Man (źródło: youtube.com)

 

W 2011 roku w rejonie Santa Ana (w Katalonii), Adam Ondra otwiera projekt Daniego Andrady, stanowiący przedłużenie 30to metrowej drogi za 8c+, po której następuje dość trudny bulder. Całość Ondra wycenił na dolną granicę 9a+ i nazwał Obrint el Sistema. W tym samym roku Luis Alfonso Felix otworzył w Cuenca Black Block i również zaproponował stopień 9a+. Black Block to wytrzymałościowy i palczasty odcinek za ok. 8c/c+, po którym następuje bulder za ok. 8A/A+.

 

Luis Alfonso Felix na Black Block (fot. Javi Pec, źródło: luisalfonsofelix.blogspot.fr)

 

W 2013 roku w rejonie Montserrat (niedaleko Barcelony) Ramón Julian Puigblanque otwiera stary projekt. Sam rejon jest bardzo znany m.in. z tego, że znajduje się w nim ponad 3500 dróg wspinaczkowych. Wytrzymałościowa, palczasta nowość nosi nazwę Red Ram a propozycja jej wyceny to 9a+.

 

Ramón Julian Puigblanque na Red Ram (źródło: kairn.com)

 

Rok później, za sprawą Pablo Barbero, w Cuence powstaje Following the Leader o zweryfikowanej już wycenie 9a+. Following the Leader to przewieszona, 30to metrowa linia, którą w 2015 roku powtórzył Ramón Julian Puigblanque. Przejście drogi zobaczyć można m.in. na krótkim filmie o Pablo Barbero.

 

Pablo Barbero na Following the Leader (fot. David Lopez, źródło: grimper.com)

 

Jeszcze w 2014 roku, Adam Ondra powtarza Iñi Ameriketan w znanej grocie Baltzola (w kraju Basków). Drogą zainteresował się po przejściu Il Domani (9a) w stylu OS (film z przejścia po kliknięciu w link), która posiada wspólny start z Iñi Ameriketan. Ondra spodziewał się szybkiego przejścia. Zamiast tego droga kosztowała go 2 dni, co skończyło się propozycją podniesienia wyceny do 9a+. Iñi Ameriketan w 2002 roku otworzył Rikar Otegui. Droga składa się z wytrzymałościowego odcinka w okolicach 8b+, po którym następuję NHR, dwa mocne i zasięgowe ruchy oraz bulder za ok. 7C+/8A. Druga część drogi jest już łatwiejsza. Drogę powtórzyli równierz Patxi Usobiaga (w 2003 roku) oraz Iban Larrión (w 2016).

 

Adam Ondra w grocie Baltzola (źródło: vimeo.com)

 

Japonia

Sachi Amma otwiera pod koniec 2017 roku w Gozen Rock (Okutama) drogę Maturity. Nowość obił wspólnie z Adamem Ondrą jeszcze w 2016 roku. To pierwsza tak trudna droga jego autorstwa, ale wysoka (9a+) propozycja wyceny jest wiarygodna - Sachi ma na swoim koncie wiele dróg w tej wycenie a także jedno 9b.

 

Chile

Pirmin Bertle, kontrowersyjny przez wygórowane propozycje otwieranych przez siebie dróg i bulderów, otworzył w październiku 2017 roku w Chile pierwsze 9a+ Ameryki Południowej. Mowa o Le Vent Nous Portera w Socaire na płaskowyżu Altiplano. Jak wygląda jego biegnąca 3600 m n.p.m. droga, zobaczyć można na filmie po kliknięciu w link.

 

Pirmin Bertle na Le Vent Nous Portera (fot. arch. Pirmin Bertle źródło: planetmountain.com)

 

Polska

W 2005 roku w Jaskini Mamutowej w Dolinie Kluczwody (Jura Południowa), Bogdan Rokosz połączył Mechanikę Skręta Cienkiego, Czekając na Godoffa oraz Las Vegas Parano, czyli 3 drogi za VI.6. Powstała w ten sposób Stal Mielec o wycenie VI.7+. W 2012 roku z jaskini zostały usunięte sztuczne chwyty, co znacznie zwiększyło trudność wielu dróg. Stal Mielec pozostała przez kilka lat bez prowadzenia, jako potencjalnie najtrudniejsza droga w Polsce. W maju 2016 roku, do łańcucha wpiął się jako pierwszy Piotr Schab, proponując VI.8/8+ (film z przejścia). We wrześniu 2017 roku Stal Mielec pokonuje również Mateusz Haładaj, który z kolei proponuje wycenę VI.8+. Wg. Mateusza w skali francuskiej droga ma jednak 9a/a+. Problemy z porównaniem polskiej skali z francuską, to typowy problem w przypadku wyższych stopni trudności, zwłaszcza przez nieco odmienny charakter polskich dróg względem tych "westowych". Dodatkowo problemem w adekwatnych wycenach dróg w Jaskini Mamutowej jest fakt, że te najtrudniejsze to kombinacje, a znając dobrze drogi, które się na nie składają, ciężko poczuć odpowiednią trudność. Potwierdziła to wizyta Adama Ondry w Jaskini Mamutowej, któremu wyceny tamtejszych dróg wydały się bardzo solidne. Stal Mielec może być więc pierwszą polską 9a+. Wracają do charakteru drogi, Mateusz Haładaj opisuje jej przebieg w następujący sposób:

"Po 'obrywie' Stal to linia forsująca największe trudności w jaskini. Jedni mówią, że to kombinacja, inni że to jedyna linia w grocie, a reszta to tylko kombinacje. Tak czy inaczej to najprawdopodobniej moja czwarta najtrudniejsza droga. Ciągowe 8c doprowadza do dobrego resta w dachu, skąd należy precyzyjnie wejść w dwuruchowy boulder za 8A FB, na deser zostaje koordynacyjny bald – w sumie około 60 ruchów w stromym terenie, które są w stanie skutecznie zmęczyć całe ciało."

Warto przeczytać również ciekawy wywiad z autorem drogi, na stronach portalu wspinanie.pl.


Mateusz Haładaj na Stali Mielec (fot. Adam Kokot źródło: wspinanie.pl)

 

Austria i trzy (cztery?) 9a+

Jak już zostało wspomniane na początku artykułu, w 1996 roku Alex Huber otwiera w Schleier Wasserfall Open Air i proponuję wycenę 9a. 55cio metrowa droga składa się z 25-cio metrowego odcinka za ok. 8a+, po którym można siąść na półce i wbić w 15sto metrowy dach, również za ok. 8a+. Po nim następuję bulder za ok. 7B, klama i bulder za 8A+, a następnie stosunkowo łatwe wspinanie do topu. W 2008 roku Adam Ondra dokonuje pierwszego, i do tej pory jedynego powtórzenia Open Air. Wg. Ondry Open Air zasługuje na wyższą wycenę, stąd przyjęło się, że ma 9a+. Jego przejście zobaczyć można na filmie. Wcześniej Ondra powtórzył inną drogę Hubera w tym samym rejonie, Weiße Rose wycenioną na 9a i zasugerował, że również ona może zasługiwać na 9a+.

 

Alex Huber na Open Air (źródło: huberbuam.de)

 

Stopień 9a+ został zaproponowany w Autrii także dla Der Lange Atem w Höllentalu, otwartej w 2009 roku przez Artura Kubistę. Drogę można podzielić na dwa odcinki przedzielone półką, na której można restować do woli. Pierwsza partia to trudne 8c+ z siłowymi przechwytami, częściowo w dachu. Druga partia, również nie łatwa, to techniczne wspinanie po małych chwytach. Adam Ondra, który powtórzył drogę w 2013 roku uważa, że ma ona nie więcej niż 9a.

 

Adam Ondra na Der Lange Atem (źródło: entre-prises.com)

 

Kolejna 9a+, która nie posiada jeszcze zweryfikowanej wyceny, to projekt Stefana Fürsta sprzed 20 lat w rejonie Achleiten, otwarty pod koniec 2015 roku przez Niemca Rolanda Hemetzbergera. Droga o nazwie Outro liczy ponad 30 metrów a dla Rolanda Hemetzbergera jest najtrudniejszą w dorobku. Na swoim koncie ma jeszcze tuzin dróg za 8c+ oraz kilka za 9a.

 

Roland Hemetzberger na Outro (fot. Michael Meisl, źródło: facebook.com)

 

Również pod koniec 2015 roku, wymagającą linię otwiera Jakob Schobert w Zillertalu. Mowa o Companion of Change, którą wycenił na 9a, może 9a+. Na 9a+ postawił zdecydowanie Alex Megos, który powtórzył linię dwa lata później, w czerwcu 2017 roku. W tym samym miesiącu, w rejonie Götterwandl (Nassereith), Megos otwiera Clash of the Titans o autorskiej wycenie 9a+. Droga składa się z odcinka za 8b+/c, który doprowadza do słabego miejsca odpoczynkowego, po którym następuje kluczowa sekwencja - 10 ruchów za ok. 8A+ po małych chwytach.

 

Alex Megos na Clash of the Titans (fot. Liam Lonsdale, źródło: wspinanie.pl)

 

Stany Zjednoczone

Oprócz Jumbo Love za 9b, w USA znajduje się kilka dróg z najwyższego zakresu wspinaczkowych trudności. Niektóre z nich zostały zweryfikowane powtórzeniami. Flex Luthor to linia z 2003 roku, otwarta przez Tommy’ego Caldwella w Fortress (Kolorado). Fortress to trudno dostępny, wysoko położony rejon znany m.in. z drogi Kryptonite (9a, również autorstwa Caldwella) oraz afery z nią związanej, o której warto poczytać po kliknięciu w link. Caldwell uważa, że Flex Luthor to linia zdecydowanie trudniejsza niż Kryptonite i zasługuje na 9a+. Jest to pierwsza tak trudna droga w USA. Flex Luthor nie posiada do tej pory prawdopodobnie żadnego powtórzenia.

 

Fortress (źródło: huberbuam.de)

 

W 2007 roku w Rumney (New Hampshire), Vasya Vorotnikov prowadzi jako pierwszy drogę Jaws po obrywie (otwartą w 1998 roku przez Dave’a Grahama i wycenioną na 8c). Nową wersję Jaws wycenia na 9a+. Droga biegnie sporym przewieszeniem po małych chwytach i stanowi połączenie dwóch bulderowych odcinków – 8A+/B oraz 7C+/8A (pomiędzy nimi znajduje się teren za ok. 7c). Jaws II powtórzył do tej pory Daniel Woods, Mike Foley, Andrew Palmer, Paul Robinson oraz Alex Megos. Dobrej jakości film z przejścia zobaczyć można po kliknięciu w link.

 

Enzo Oddo podczas prac nad Jaws II (fot. Joseph Lascurain źródło: mountainproject.com)

 

Kolejna droga to Southern Smoke Direct, czyli dodany w 2011 roku przez Adama Taylora trudniejszy wariant startowy do istniejącej 8c+. W 2012 roku Adam Ondra pokonuje drogę flashem (fragment przejścia na filmie po kliknięciu w link) i weryfikuje autorską wycenę (9a+). Według Ondry startowy bulder ma ok. 8A+ a cała droga nie zasługuje na więcej niż 9a. Niezależnie od tego czy droga ma 9a czy 9a+, nikt wcześniej nie pokonał tak trudnej drogi w stylu flash. Southern Smoke Direct posiada co najmniej 4 kolejne powtórzenia, oraz potwierdzenie zaproponowanej przez Ondrę korekty wyceny.

 

Jacopo Larcher na Southern Smoke Direct (źródło: mirkocaballero.com)

 

W 2012 roku, w Arrow Canyon (Newada), za sprawą Jonathana Siegrista powstaje Le Reve, dla której spekulowano trudność 9a+, mimo tego że Siegrist unikał podawania tak wysokiej wyceny. Była to pierwsza tak trudna droga w jego dorobku, nie mniej jednak odczuł ją jako zdecydowanie trudniejszą niż Kryptonite (9a). Le Reve to wyczerpująca linia, której górny crux biegnie 45-60cio stopniowym przewieszeniem i wymaga wykonania ponad 20 ruchów bez restu, zakończonych dramatycznym przechwytem w najbardziej przewieszonym miejscu. Najczęściej spotykaną wyceną dla drogi Siegrista, która nie doczekała się jeszcze prawdopodobnie żadnego powtórzenia, jest 9a/a+. Jak wygląda linia zobaczyć można na filmie z przejścia.

 

Jonathan Siegrist na Le Reve (źródło: vimeo.com)

 

W tym samy roku, Daniel Woods pokonuje projekt znany pod nazwą Mission Impossible w Clear Creek Canyon (Kolorado). Droga biegnie w lekkim przewieszeniu, ze stosunkowo łatwymi ruchami przechodzącymi w 15sto ruchową sekwencję za 8A+, po której następuje dobry rest, odcinek za 7b i 10cio ruchowy bulder za 8A. Próby Woodsa trwały 6-7 dni a sama droga wydała mu się trudniejsza niż Jaws II, która była bardziej w jego stylu. Początkowo nazwał drogę Deathrow, po czym wrócił do nazwy zaproponowanej przez autora projektu. Wycenił ją ostatecznie na 9a, dodając że może to być równie dobrze 9a+.

W marcu 2018 roku, w Hurricane Cave (Utah), powstaje  za sprawą Joe Kindera Life of Villains. Droga kosztowała autora ok. 4 lata pracy i otrzymała propozycję wyceny 9a+. 

 

Wielka Brytania

Wielka Brytania, znana z wielu niebezpiecznych dróg na własnej asekuracji i dziwnej etyki,  oferuje również rejony sportowe i ekstremalnie trudne obite drogi. Już w 2004 roku John Gaskins proponuje 9a+ dla swojej drogi Violent New Breed w Yorkshire. Droga biegnie przewieszoną ścianą jaskini G-Spot i ma zaledwie 6 metrów. 10 lat wcześniej, po powtórzeniu Hubble (prawdopodobnie pierwsze 9a na świecie), Gaskins był bliski otwarcia projektu, ale zrezygnował z dalszych prób z powodu obrywu kluczowego chwytu (a raczej skucia przez nieznanego sprawcę, rzekomo w proteście dla podklejenia tego właśnie chwytu, który raz już wcześniej się oberwał). Na jakiś czas zajął się bulderingiem i wznowił próby kiedy poczuł się silniejszy. Violent New Breed to przede wszystkim 4ro ruchowy crux za 8C, a samą drogę Gaskins pokonał asekurując się w nietypowy sposób.

Autorem pozostałych brytyjskich propozycji za 9a+ jest Steve McClure. Prawie wszystkie znajdują się w Malham Cove.

 

Malham Cove (źródło: buildingpanoramics.com)

 

Malhalm Cove, to olbrzymia wapienna formacja, przypominająca kształtem amfiteatr. Ze znajdującymi się tam klasykami mierzyli się już: Chris Sharma w 2009 roku i rok później Adam Ondra. Nie udało im się jednak powtórzyć wtedy żadnej z dotychczasowych najtrudniejszych linii. Dopiero w 2011 roku Ondra powtarza pierwszą 9a+ McClure’a - Overshadow z 2007 roku. Overshadow to przedłużenie krótkiej Overnite Sensation za 8a+, nad którą dopiero zaczyna się właściwa, wymagająca cześć drogi za ok. 8c+ z cruxem za 8A+. Ondra potwierdził wycenę 9a+, dodając że jest to na pewno górna granica stopnia (praca nad drogą zajęła mu 7 dni).

 

Steve McClure na Overshadow (fot. Keith Sharples źródło: climb.pl)

 

W 2008 roku powstaje Northern Exposure Extension, czyli przedłużenie drogi za 8b+ głównie o teren z bardzo słabymi chwytami. W 2013 McClure otwiera Batmana, linię łączącą start i końcówkę znanej drogi Bat Route za 8c, z odcinkiem nowego terenu za 8c+ pomiędzy. Nowy teren, to ok. 10 metrów trudnego, ciągowego wspinania, po małych chwytach z trudnymi wpinkami. Obie propozycje sięgają najprawdopodobniej stopnia 9a+, do tej pory nie doczekały się jednak weryfikacji. Brytyjskie ekstremy rzadko bywają próbowane i powtarzane, zapewne z powodu większej popularności hiszpańskich czy francuskich rejonów wspinaczkowych (m.in. z powodu odległości i pogody), gdzie najczęściej wspina się światowa czołówka.

9a+ McClure zaproponował również dla trawersu w rejonie Chee Dale (Derbyshire) w 2010 roku. 140sto ruchowy trawers o nazwie Finest Pedigree biegnie metr nad ziemią i stanowi wariant trawersu Pedigree Chum. Drogę w podobnym stylu (wariant istniejącego już trawersu, pokonywanego bez liny) otworzył w 2013 roku Alex Megos w Grampians (Autralia) i wycenił na 9a+. Droga nosi nazwę Wheelchair i startuje tak jak słynne the Wheel of Life (autorsko 8C+, aktualnie najczęściej podawana wycena to 9a). Wheelchair wg. Megosa jest trudniejsze i bardziej bulderowe niż the Wheel of Life przez brak restów, mimo to uważa za niemożliwe wycenienie linii w skali bulderowej, dlatego poroponuje linowe 9a+.

 

Alex Megos na Wheelchair (fot. Dorothea Karalus, źródło: climb.pl)

 

Podobnie w 2015 roku, dla liczącego 60 ruchów trawersu w Golobove Pečine (Słowenia), Jernej Kruder zaproponował wycenę 9a+ oraz nazwę Massacrate. Przejście tego długiego bulderu, a tak naprawdę drogi wspinaczkowej biegnącej blisko ziemi, zobaczyć można na filmie.

 

Jernej Kruder na Massacrate (źródło: siked.nl)

 

Słowenia

Pod koniec marca 2016 roku, Adam Ondra otworzył w popularnym rejonie Mišja Peč (Osp) drogę Vicious Circle, którą wycenił na 9a+/b. Stanowi ona połączenie dwóch odcinków za 8c+ z niewygodnym restem pomiędzy. Biorąc pod uwagę specyficzny charakter opisanego wyżej Massacrate Jernej Krudera, Vicious Cirlce jest jedyną "typową" drogą wspinaczkową w Słowenii o trudności 9a+ lub więcej... A jak wygląda zobaczyć można na filmie z przejścia.

 

Adam Ondra na Vicious Circle (fot. Luka Fonda źródło: climbistria.com)

 

Niemcy, a skoro Niemcy to oczywiście Frankenjura

Frankenjura to jeden z największych wspinaczkowych rejonów na świecie. Znajduje się tam ok. 12 tysięcy dróg wspinaczkowych w wapieniu. To tu znajduje się prawdopodobnie najbardziej znana sportowa droga na świecie (Action Directe). Kustoszem rejonu jest Markus Bock i jego autorstwa jest większość najtrudniejszych linii rejonu. Pierwszą 9a+ o nazwie Corona, otwiera w 2006 roku. Corona to startowy odcinek za 7a, kluczowy bulder (6 ruchów) za 8B w przewieszeniu, oraz bez restu 15to metrowy, techniczny odcinek po krawądkach za 8b. W 2009 roku drogę powtarza Adam Ondra i określa jako łatwą w swoim stopniu, a w 2013 roku przejścia dokonuje również Alex Megos. Później jeszcze Felix Neumärker (zasugerował 9a), oraz w 2016 roku Daniel Jung i Dai Koyamada.

 

Markus Bock na Corona (fot. Hannes Huch, źródło: klettern.de)

 

W 2009 roku Bock proponuje 9a+ dla projektu, który rozwiązał w sektorze Grüne Hölle i nazwał The Man That Follows Hell. Drogę powtarza 2 lata później Adam Ondra i sugeruje wycenę 9a, bo w jego odczuciu Man That Follows Hell, która dodaje siłowy start do Kawaschuwu (8c+) nie jest od niej aż o dwa stopnie trudniejsza. W 2014 roku Alex Megos powtarza tą „potencjalną dziewiątkę a plus” i dodaje, że już samo Kawaschuwu zasługuje na wycenę 9a. Wycena nie jest więc ugruntowana i często spotkać można przy niej łamańca 9a/a+.

W 2013 roku na Holzgauer Wand, Alex Megos rozwiązuje stary, 18 metrowy projekt, będący wariantem do drogi Des Mos (8b+). Drogę nazywa Classified i wycenia na 9a+. Powtórzenia (Gabriela Moroniego i Adama Ondry) ustabilizowały wycenę na poziomie 9a/a+ a wycenę 9a+, otrzymała inna droga autorstwa Megosa. Nowość o nazwie Modified, będąca kombinacją dróg Hänsel ohne Gretel (8b) oraz Classified, Megos pokonał w 2014 roku a wycenę potwierdził rok później Adam Ondra. Charakter Modified dobrze ukazuje film z autorskiego przejścia.

 

Gabriel Moroni na Classified (fot. Roman Van der Werf, źródło: gabriele-moroni.blogspot.com)

 

W 2014 roku powstaje kolejna linia Frankenjury, dla której zaproponowany został stopień 9a+. Na ścianie Rotenstein, Markus Bock przechodzi Becoming, drogę która charakteryzuje się lekkim przewieszeniem i technicznymi ruchami. Becoming to dodanie bulderowego startu do drogi The Elder Statesman (9a), której pierwsze 25 ruchów wymaga sporo koncentracji i biegnie przez małe i ostre chwyty, głównie krawądki. W 2016 roku Becoming powtarza Alex Megos. Nie wypowiada się o drodze w superlatywach, wręcz przeciwnie. Zwraca uwagę na bardzo dużo przyklejonych i wykutych chwytów. Becoming nie jest wyjątkiem. Droga na prawo spreparowana jest w takim samym stopniu a kolejna jeszcze bardziej. Więcej przemyśleń Alexa, odnośnie preparowania dróg, we wspomnianym już na początku artykułu wywiadzie.

 

Markus Bock na Becoming (źródło: climbing.de)

 

Później, w dalszym ciągu w 2014 roku, Alex Megos otwiera projekt, który okazał się być wyzwaniem kosztującym go do tamtej pory największą ilość czasu (ponad 40 prób). Co ciekawe, jak sam mówi, nie dlatego że droga jest taka trudna, ale dziwna. Nowość o nazwie Geocache znajduje się w Vogelherdgrotte i nie została przez autora ostatecznie wyceniona. W 2016 roku, Geocache dość szybko udaje się powtórzyć Adamowi Ondrze (1 dzień). Czech przyznaje, że linia jest rzeczywiście bardzo zagadkowa, ale też trudna, dlatego zaproponował wycenę 9a+.

 

Alex Megos na Geocache (fot. Claudia Ziegler, źródło: wspinanie.pl)

 

Kolejna ekstremalna linia powstaje w 2015 roku również za sprawą Alexa Megosa, który określa ją mianem najtrudniejszej drogi Frankenjury. Supernova, o której mowa, to 18to metrowa linia znajdująca się w sektorze Planetarium, dla której Megos zaproponował wycenę 9a+/b. Crux znajduje się w najbardziej przewieszonej części (i tak generalnie już mocno przewieszonej) ściany i wymaga silnych palców. Droga trzyma od początku do końca i biegnie po krawądkach, dziurkach oraz wymaga trudnych haczeń pięty.

 

Alex Megos na Supernova (fot. Arnaud Petit, źródło: wspinanie.pl)

 

Malezja i nieistniejąca już Tinipi

W 2012 roku, w Mount Kinabalu National Park (Borneo, Malezja), Daniel Woods poprowadził Tinipi, drogę biegnącą na wysokości ponad 4000 m. n.p.m. Autorska propozycja wyceny brzmiała: 9a+. 3 lata później, w czerwcu 2015 roku, drogę powtórzył Sachi Amma. Tinipi, oraz wiele innych trudnych dróg w rejonie, obił Yuji Hirayama, znany i utytułowany wspinacz (sławny również z powodu niechlubnej afery dotyczącej przejścia drogi Kryptonite, wspomnianej już w tym artykule). Sachi Amma podczas pobytu na Borneo próbował również swoich sił na projekcie Jerung, biegnącym 100tu metrową, przewieszoną ścianą St Andrew. Udało mu się rozpracować 2/3 ruchów, co już w jego odczuciu może być trudniejsze niż 9b+, a co dopiero całość.

 

Daniel Woods na Tinipi (fot. arch. James Pearson źródło: planetmountain.com)

 

Niedługo po pierwszym powtórzeniu, droga Tinipi przestała istnieć w wyniku silnego trzęsienia ziemi. Spora część charakterystycznej formacji (nazywanej oślimi uszami), którą biegła Tinipi, uległa zniszczeniu. Pierwsze przejście Tinipi uwiecznione zostało na filmie pt. Sensei, wchodzącym w skład Reel Rock Tour 8, którego fragment zobaczyć można po kliknięciu w link.

 

Na koniec Francja i pierwsze niekwestionowane 9a+

Otwarte w 1996 roku Open Air Alexa Hubera posiada dopiero jedno powtórzenie (z 2008 roku). Autorsko 9a, po pierwszym powtórzeniu Adam Ondra zaproponował 9a+. Dla Orujo pokonanego bez sztucznych chwytów, w 1998 roku Bernabé Fernández proponuje również 9a+. Z powodu kontrowersji dookoła Orujo, za pierwszą drogę w stopniu 9a+, uznano Realization, otwarte w 2001 roku w Céüse (Alpy Wysokie, Francja). Wtedy Open Air Hubera nie miało jeszcze żadnego powtórzenia, a nawet teraz po weryfikacji trudności przejściem Adama Ondry, wycena Open Air nie została jeszcze ugruntowana. Zupełnie inaczej wygląda sprawa wyceny Realization, jednej z najbardziej znanych dróg na świecie, która do tej pory doczekała się co najmniej 14 powtórzeń (Sylvain Millet, Patxi Usobiaga, Dave Graham, Ethan Pringle, Ramón Julián Puigblanque, Enzo Oddo, Jonathan Siegrist, Alex Megos, Adam Ondra, Sachi Amma, Stefano Ghislofi, Jon Cardwell, Sean Bailey oraz Margo Hayes). Linia została wytyczona i obita w 1989 roku (wg. niektórych źródeł w 1988) a jej pierwszą część (20to metrowy odcinek), poprowadził w 1996 roku Arnaud Petit i wycenił na 8c+. Droga otrzymała nazwę Biographie. Przewieszoną linię po dziurkach powtórzył rok później 16to letni (wtedy) Chris Sharma. Bez prowadzenia pozostała całość drogi, na którą składa się dodatkowe 20 metrów o trudności za ok. 8b+, z bulderowym miejscem za ok. 7C.

 

Sektor Biographie w Céüse (źródło: jstarinorbit.com)

 

Dopiero w 2001 roku, Sharmie w końcu udaje się dotrzeć do drugiego łańcucha (w późniejszym czasie, pierwszy łańcuch, w którym kończyła się pierwsza część drogi za 8c+, został usunięty). Sharma nadaje drodze nazwę Realization, powszechnie przyjętym zwyczajem, że prawo do nazwania drogi ma osoba, która dokona pierwszego jej przejścia. We Francji z kolei, uznaje się nazwę nadaną przez autora drogi, nie zaś autora pierwszego przejścia, dlatego Francuzi nie przyjęli nowej nazwy pozostając przy Biographie. Obecnie używa się obu nazw zamiennie, chociaż ostatnio częściej tej francuskiej. W 2010 roku, na starcie oberwał się jeden z chwytów, co podniosło trudności bulderu startowego z 7C na ok. 8A. Wycena całej drogi pozostała jednak bez zmian, a w 2014 roku po raz kolejny Alex Megos poradził sobie z tak trudną drogą w ekspresowym tempie (3cia próba). Charakter linii zobaczyć można na filmie, uwieczniającym prace Jonathana Siegrista nad drogą.

 

Adam Ondra na Realization (źródło: climbing.de)

 

Sam rejon, w którym znajduje się Realization i wiele innych znanych dróg, to 3-4 kilometrowy skalny mur położony na wysokości prawie 2000 m. n. p. m. Jest to jeden z najlepszych i najbardziej znanych sportowych rejonów wspinaczkowych na świecie. Przez swoje wysokie położenie, umożliwia wspinaczkę w lecie. Charakteryzuje się też przez to długim podejściem (1-2 godziny, przewyższenie ok. 400m). W Céüse znajdują się jeszcze 3 inne linie wyceniane obecnie na 9a+: Three Degrees of Separation, L'étrange Ivresse des Lenteurs oraz Jungle Boogie.

W 2007 roku Chris Sharma wytycza w sektorze Biographie Three Degrees of Separation. Nazwa linii pochodzi od trzech strzałów, które trzeba wykonać podczas pokonywania drogi. Pierwszy z nich jest najtrudniejszy i kosztował Sharmę kilkadziesiąt prób. Przez lata droga pozostawała bez powtórzenia aż do 2015 roku, kiedy poprowadził ją Adam Ondra. Odczuł linię jako najtrudniejszą w Céüse i zaproponował podwyższenie wyceny do 9a+. Dodał również, że droga nie jest w jego stylu, dlatego może mylić się co do wyceny. W międzyczasie po nieudanych próbach wielu mocnych zawodników krążyły plotki o obrywie, który miał zmienić odcinek doprowadzający do pierwszego strzału z 8b na 8c czy 8c+. Zostały one jednak zdementowane przez Chrisa Sharmę i znającego drogę Davida Grahama, którzy oświadczyli że ten odcinek zawsze był taki trudny i mało prawdopodobnym jest, żeby coś tam się urwało. Widowiskowe pierwsze przejście zobaczyć można na filmie pochodzącym ze wspominanej już nieraz produkcji (King Lines).

 

Chris Sharma na Three Degrees of Separation (fot. bigupproductions źródło: prana.com)

 

W tym samym sektorze, Adam Ondra otwiera w 2010 roku L'étrange Ivresse des Lenteurs, po której spodziewał się trudności 9b. Droga padła ostatecznie bardzo szybko i została wyceniona przez Ondrę na trudne 9a+. Również Ondra jest autorem kolejnej 9a+ - Jungle Boogie z 2012 roku. Biegnąca na lewo od Realization linia, to 30to metrowy test wytrzymałości siłowej po małych chwytach. Ondra określił Jungle Boogie jako rodzaj sprintu - trzeba na niej biec najszybciej jak się da. W 2015 roku jako pierwszy Jungle Boogie powtarza Sachi Amma, co częściowo zobaczyć można na filmie. W 2016 roku drogę pokonuje również Stefano Ghisolfi (film), oceniając drogę jako trudną w swej wycenie, o wiele trudniejszą niż Realization, mimo tego że o zupełnie innym charakterze. Z drogą bardzo szybko uporał się w 2017 roku Alex Megos.

 

Sachi Amma na Jungle Boogie (fot. Jan Novak, źródło: goryonline.com)

 

W 2010 roku w rejonie Sainte-Victoire, Gérôme Pouvreau przechodzi Aubade Direct, prostowanie drogi za 8c+, które dodaje do niej bulder o trudności 7C+/8A. Autorska propozycja wyceny to 9a/a+. Rok później pierwszego powtórzenia dokonuje 16letni Enzo Oddo i sugeruje podwyższenie wyceny do 9a+, będąc pewnym że na tyle droga zasługuje. Młody Francuz miał już wtedy na koncie Realization (9a+) po obrywie startowego chwytu. Jego prace nad drogą zobaczyć można na filmie.

 

Enzo Oddo na Aubade Direct (źródło: escaladamutante.com)

 

Miesiąc później, Enzo Oddo prowadzi stary projekt w rejonie Entraygues i wycenia go również na 9a+. La Moustache Qui Fâche to stosunkowo krótka, bulderowa linia o łatwym początku. Następnie czeka 10cio metrowy kluczowy odcinek i niełatwa końcówka. Całość można zobaczyć na filmie z drugiego przejścia (2014 rok), którego dokonał Stephano Ghisolfi. Jako że była to jego pierwsza tak trudna droga, Stephano nie był pewien czy na tyle zasługuje, nie mniej jednak była to najtrudniejsza droga jaką do tamtej pory zrobił (wcześniej przeszedł 5 dróg za 9a). Również w 2011 roku, powstaje La Madone autorstwa Gérôme Pouvreau w grocie Lubéron. La Madone to kombinacja dwóch dróg za 8c+ o długości ok. 50 metrów i bulderem startowym za 8A. Dla całości zaproponował 9a+. Rok później pierwszego powtórzenia dokonał Sébastien Bouin.

Kolejna droga, dla której zaproponowano stopień 9a+, powstaje we Francji w 2014 roku w rejonie Pic Saint Loup za sprawą Cédrica Lachata. Po nieudanych próbach poprowadzenia projektu Kmira, Lachat przeszedł kombinację łączącą Moksha (9a) i końcówkę projektu Kmira. Dla całości zaproponował 9a+ i nazwę Staphylocoque. Dwa miesiące później droga miała już 2 powtórzenia i weryfikację wyceny. Ostatecznie stanęło na 9a/a+. Ścianę, którą biegnie droga oraz jej charakter zobaczyć można na filmie.

Projekt Kmira, otwiera rok później Sébastien Bouin. Kmira składa się z mocnego bulderowego odcinka na starcie, po którym przechodzi w Staphylocoque Cédrica Lachata. Spekulacje na temat bardzo wysokich trudności drogi (9b-9b+) nie potwierdziły się. Autorska wycena brzmi 9a+ a Kmirę w całej okazałości zobaczyć można na filmie.

 

Sébastien Bouin na Kmira (źródło: grimper.com)

 

Kolejna francuska 9a+ to Deep Spot w rejonie La Balme. Otworzył ją w sierpniu 2015 roku Mathieu Bouyoud. Do tej pory nie posiada odnotowanych powtórzeń. Wg. Autora Deep Spot jest trudniejsza od wszystkich 9a w La Balme. W rejonie znajduje się w sumie 8 dróg za 9a lub więcej.

 

Mathieu Bouyoud na Deep Spot (fot. Amandine Lonchambon źródło: grimper.com)

 

We wrześniu 2017 roku, Belgijka Anak Verhoen proponuje dla otwartej przez siebie Sweet Neuf stopień 9a+. Droga znajduje się w Pierrot Beach (Vercors) i jest kombinacją Sang Neuf (9a) i Home Sweet Home (8c/c+). Anak przeszła jako pierwsza 15to metrową Sang Neuf i przedłużyła ją o ponad 20to metrowy odcinek drogi Home Sweet Home. Zalicytowanie tak wysokich trudności, nie mając na koncie żadnej ugruntowanej 9a na koncie (w stosunku do Era Vella w Margalefie padły sugestie obniżenia wyceny), jest kontrowersyjne i dopóki droga nie doczeka się powtórzeń weryfikujących wycenę, jest ona mało wiarygodna.

Miesiąc później, za sprawą Alexa Megosa powstaje w St. Leger Super Crackinette, 9a+, która jest równocześnie pierwszą drogą w tym stopniu pokonaną w stylu flash. Wyczynu tego dokonał w lutym 2018 roku Adam Ondra. Kiedy droga była jeszcze projektem, oznaczonym wyceną 9a ze znakiem zapytania, Ondra zwrócił uwagę na jej niesamowity wygląd. Kiedy kilka miesięcy później Megos zdołał ją przejść i wycenił na 9a+, Ondra wiedział, że to dobry cel do próby przejścia w stylu flash, którego długo szukał. Mimo dużej presji i wątpliwości, droga padła nawet z małym zapasem, a dumny Ondra określił to przełomowe przejście jednym z największych osiągnięć swojej wspinaczkowej kariery.

 

Adam Ondra na Super Crackinette (fot: Bernardo Gimenez Visual Media źródło: goryonline.com)

 

W lutym 2018 roku, również w St. Leger, Adam Ondra otwiera La Castagne. Do opisu drogi użył stwierdzenia "trudny buldering" i zaproponował wycenę 9a+.

 

Adam Ondra na La Castagne (fot. Raphael Fourau źródło: wspinanie.pl)

 

To już wszystkie prezentowane najtrudniejsze linie na świecie, znajdujące się w przedziale trudności 9a+-9b+. Niewykluczone, że część z nich nie utrzyma swojej wyceny, zapewne pojawią się też nowe. Pozostałe, nieujęte w tym opracowaniu drogi, zostały zdegradowane lub z różnych powodów nie istnieją w formie w jakiej zostały otwarte. Wszelkie sugestie mogące uzupełnić lub poprawić niniejsze opracowanie prosimy kierować na adres mailowy Polskiej Szkoły Alpinizmu - Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript..

Na koniec rodzi się pytanie: skąd biorą się częste rozbieżności w odczuwaniu trudności drogi wspinaczkowej? Jest to temat na kolejne, bardzo obszerne opracowanie. W skrócie postaram się jednak wymienić tu najważniejsze powody. Wspinacze porównują zazwyczaj pokonaną drogę do innych wcześniej odhaczonych, biorąc pod uwagę ilość czasu i wysiłku jaką musieli włożyć w przejście. Poza wieloma czynnikami, które mogą mocno zaburzyć obiektywne odczucie trudności, spore znaczenie ma to, czy drogi które stanowią punkt odniesienia mają ugruntowaną wycenę. Równie ważną kwestią jest fakt, że stopnie wspinaczkowych trudności są dość pojemne. Dana droga może być łatwym 9a+, normalnym, bądź trudnym. Różnica między łatwym 9a+ a trudnym jest dość spora, dalej jednak jest to ten sam stopień trudności.

Kiedy o wycenie decydują pojedyncze ruchy (jak to czasami bywa), rozbieżności w propozycjach wycen mogą być bardzo duże, ponieważ pojedynczy ruch może być dla kogoś zdecydowanie trudniejszy niż dla kogoś innego, ze względu na osobiste predyspozycje, parametr a także nawet stopień rozciągnięcia. Jedynym sposobem na zachowanie obiektywności w określaniu trudności danej drogi jest uśrednienie subiektywnych propozycji - tzn. wycena, którą proponuje większość powtarzających drogę wspinaczy, będzie wyceną najbardziej adekwatną. Oczywistym jest fakt, że część osób odczuje drogę jako łatwiejszą bądź trudniejszą, w zależności od różnorodnych czynników. Bardzo specyficznym i łatwym do uwzględnienia jest wzrost. W większości przypadków wyższe osoby mają łatwiej, zwłaszcza na zasięgowych drogach. Zdarza się jednak, że niższe osoby odczuwają niższe trudności na drodze, ponieważ łatwiej jest się im na nich „poskładać”.

Nie należy więc bronić za wszelką cenę autorskiej wyceny, lub upierać się przy wycenie zaproponowanej przez doświadczonego wspinacza. Wiele autorskich wycen zostało zweryfikowanych w górę (rzadziej) lub w dół, a propozycje zmiany wycen zgłaszane przez doświadczonych wspinaczy w niektórych przypadkach się nie utrzymywały. Trudne drogi o wielu powtórzeniach (jak Realization czy La Rambla), znajdujące się w popularnych rejonach, posiadają zweryfikowane wyceny. Większość pozostałych dróg nie posiada zbyt wielu powtórzeń lub nie posiada ich w ogóle.

Zupełnie inna kwestią jest współistnienie starych, mocno wycenionych i rzadko powtarzanych dróg o tych samych wycenach, co chętnie powtarzane, łatwe w swoich wycenach drogi otwierane w ostatnich latach. Nie znaczy to jednak, że wszystkie stare drogi utrzymują swoje wyceny i są rzadko powtarzane, tak samo jak nie każda z nowych dróg jest często powtarzana i jest łatwą cyfrą.

 

 

Warto zobaczyć również:

Ofertę ekstremalnego obozu wspinaczkowego na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej

Artykuł o najtrudniejszych bulderach na świecie

Relację oraz film dokumentalny z wyprawy eksploracyjnej na terenach Bośni i Hercegowiny

Artykuł o urazach przeciążeniowych kończyny górnej we wspinaczce

Kurs na Instruktora Wspinaczki

Kurs na Instruktora Alpinistycznych Technik Linowych

 

 

 

Mateusz Gutek

dyrektor Polskiej Szkoły Alpinizmu

Źródła:

  • climbing.com
  • dpmclimbing.com
  • ukclimbing.com
  • rockandice.com
  • wspinanie.pl
  • goryonline.com
  • climb.pl
  • eveningsends.com
  • gripped.com
  • adrex.com
  • edumarin.blogspot.com
  • bernardogimenez.blogspot.com
  • bernartwood.cz
  • claudiaziegler.com
  • andreapolo81.wordpress.com
  • bigupproductions.com
  • youtube.com
  • vimeo.com
  • woodslave.com
  • twitter.com/adidasoutdoor
  • facebook.com
  • climberclimbing.tumblr.com
  • escalade9.wifeo.com
  • bernabefernandezescalada.blogspot.com
  • bernabefernandez.com
  • novebi.ning.com
  • magnusmidtboe.com
  • filipbabicz.com
  • loopclimb.blogspot.com
  • rirockclimbing.blogspot.com
  • davidmorse1984.blogspot.com
  • andreas-bindhammer.de
  • oferblutrich.com
  • epictv.com
  • klaketa.net
  • redbull.com
  • gabriele-moroni.blogspot.com
  • lizardclimbing.com
  • entre-prises.com
  • justrockclimbing.tumblr.com
  • nikonusa.com
  • luisalfonsofelix.blogspot.fr
  • kairn.com
  • grimper.com
  • huberbuam.de
  • mountainproject.com
  • mirkocaballero.com
  • buildingpanoramics.com
  • siked.nl
  • klettern.de
  • climbing.de
  • jstarinorbit.com
  • prana.com
  • escaladamutante.com

 

POWRÓT

 



- karty zgłoszenia
- wniosek o wydanie leg.
- inf. o kursach

GOU-TEC Jarosław Gutek
tel: 600 212 353
e-mail: jarek@gou-tec.pl

TDMA Mateusz Gutek
tel: 602 730 213
e-mail: mateusz@tdma.pl

(c) 2014 Gou-Tec & TDMA. All Rights Reserved. | Polityka Cookies